Pulmoner tromboemboli tanısı ile yatırılan hastalarda sağ kalımı etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Sebih Alp
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SONGÜL ÖZYURT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Pulmoner tromboemboli (PTE) tanısı ile yatırılarak tedavisi yapılan hastalarda etiyolojik nedenlerin tespit edilmesi, yatışında ve yatışından sonraki 6 ay boyunca uygulanan tedavi sürecinde ortaya çıkabilecek komplikasyonlar ve sağ kalımı etkileyen faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Tıp Fakültesi (RTEÜTF) Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları kliniğinde pulmoner emboli tanısı ile yatırılarak takip ve tedavi edilen hastalarda yapıldı. 01/01/2014 - 01/12/2016 tarihleri arasında 20 yaş üstü, spiral toraks anjio bilgisayarlı tomografi (BT)'de en az segmental pulmoner arterde dolum defekti saptanan, 13'ü erkek, 37'si kadın olmak üzere toplam 50 hasta çalışmaya dahil edildi. Bulgular: Çalışmaya toplam 50 hasta alındı. Hastaların yaş ortalaması 73,04±13,313 idi. Çalışmaya alınan hastaların 13'ü (%26) erkek, 37'i (%74) kadındı. Yaş, cinsiyet, komorbid durumlar, mortaliteyle ilişkili bulunmadı. Ayrıca ölenlerin yatış maliyeti sağ kalanlara belirgin fazla olmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görüldü. Ortalama nabız; ölenlerde sağ kalanlara göre istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde yüksek saptandı. Modifiye geneva(cenevre) skorlaması ile Wells(kanada) pulmoner tromboemboli klinik tahmin skorlaması ortalaması ölenlerde daha yüksek izlenmesine rağmen istatiksel anlamlı farklılık saptanmadı. Ortalama PESİ skoru ölenlerde ortalama 113, yaşayanlarda ortalam 97 olup, ölenlerde daha fazla olduğu görüldü. Fakat istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı. Ortalama sPESI ölenlerde 2.2, sağ kalanlarda 1.2 olduğu görüldü. sPESİ istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde ölenlerde yüksek bulundu. Yatış anında ölçülen AKG parametreleri ile mortalite arasında anlamlı ilişki saptanmadı. 1. Gün bakılan ortalama WBC ölenlerde daha düşük izlenirken, 5.gün ortalama WBC ölenlerde mortalite ile anlamlı ilişkili olacak şekilde yüksek saptandı. 1. ve 5. gün ortalama hemoglobin düzeyleri ölenlerde daha düşük, RDW düzeyleri ölenlerde daha yüksek izlenmiş olup, mortalite ile istatistiksel anlamlı ilişkili oldukları saptandı. 1. ve 5. Gün ortalama MCV ve HCT düzeyleri ölenlerde daha düşük, PLT ortalama sayısı daha yüksek bulunmasına karşın mortalite ile istatistiksel anlamlı ilişki saptanmadı. 1. ve 5. gün bakılan total protein ve albümin ortalama düzeyleri ölen hastalarda mortalite ile ilişkili olacak şekilde düşük bulundu. 1. ve 5. gün ortalama ALP düzeyleri ölenlerde yüksek olmasına karşın, sadece 1. gün yüksekliği mortalite ile ilişkili bulundu. 1. ve 5. gün ortalama total bilirubin ve direk bilirubin düzeyleri ölenlerde yüksek olmasına karşın, sadece 5. gün ortalama total bilirubin düzeyi yüksekliği mortalite ile ilişkili bulundu. Hastanın yatışında bakılan glukoz, üre, kreatinin, sodyum, klor ve ürik asit ortalama düzeyleri ölenlerde daha yüksek, potasyum, fosfor, magnezium, ALT, AST ve LDH ortalam düzeyleri ölenlede daha düşük olmasına karşın mortalite ile ilişkili bulunmadı. Hastaların hem 1. hem de 5. gün bakılan ortalama CRP düzeyi ölenlerde daha yüksek olup, 5. Gün yüksekliği mortalite ile ilişkili bulundu. 1. ve 5. Gün bakılan ortalama sedim, fibrinojen ve troponin I düzeyleri ölenlede yüksek, d-dimer düzeyleri ölenlerde düşük olup, mortalite ile anlamlı ilişki saptanmadı. Sonuç: Pulmoner tromboemboli mortalite ve morbiditenin yüksek olduğu hastalıklardan birisidir. Tanı konulamayan hastalarda mortalite %30'lara çıkarken, erken tanı konulup tedavi edilenlerde bu oran %2-8 arasında seyretmektedir. Çalışmamızda mortalite oranı %20 olarak bulundu. Bunun nedeni hastaların 6 ay gibi uzun bir süre takip edilmiş olması ile ilişkilendirildi. PESI scoru kadar sPESI scorunun da mortaliteyi belirlemede etkin olduğu yapılan çalışmalar ile kanıtlanmış olup bizim sonuçlarımız da bunu desteklemiştir. Ayrıca dakika nabız sayısını yüksek olması, 1. gün hemde 5. gün bakılan hemoglobin, total protein, albümin düzeylerinin düşük olması, RDW düzeyi yüksekliği, ALP yüksekliği, 5. Günde WBC, CRP ve total bilirubin düzeylerinin hala yüksek seyretmesi mortalite ile ilişkilendirilmiş olup bu durumun saptandığı hastalarda mortalite açısından daha dikkatli olunması gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: pulmoner tromboemboli, Mortalite, 6 aylık izlem.