Lügat-ı Halebî'nin Transkripsiyonlu Metni: Fıkıh Terimlerinin Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesiyle Açıklanma Geleneğinin İncelenmesi

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - Devam Ediyor

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Temmuz 2026
Bitiş Tarihi: Devam ediyor

Proje Özeti

Bu proje, Lügat-ı Halebî adlı Osmanlıca eserin transkripsiyonlu metnini hazırlamayı ve metinde yer alan fıkıh terimlerinin Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesiyle açıklanma biçimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Eser, Arapça kökenli kelimelerin öğrenciler tarafından anlaşılmasını kolaylaştırmak amacıyla kaleme alınmış olup, Ehterî ve Sıhah gibi temel sözlüklerden yararlanılarak Osmanlı Türkçesiyle açıklamalar sunmaktadır. Bu yönüyle metin, hem Osmanlı sözlük geleneğini hem de dil öğretim yöntemlerini yansıtan önemli bir kaynak niteliğindedir.

Çalışmada öncelikle eserin mevcut nüshası transkripsiyon alfabesiyle Latin harflerine aktarılacaktır. Ardından metinde geçen fıkıh terimleri tespit edilerek, bu terimlerin Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi unsurlarıyla nasıl açıklandığı filolojik yöntemlerle analiz edilecektir. Böylece terimlerin anlam aktarım süreçleri, dil katmanları ve açıklama stratejileri ortaya konulacaktır.

Projenin özgün değeri, Lügat-ı Halebî gibi yeterince incelenmemiş bir metni ilim dünyasına kazandırmasının yanı sıra, Osmanlı’da fıkıh terimlerinin öğretiminde kullanılan dilsel yöntemleri ortaya koymasında yatmaktadır. Çalışma sonucunda hem güvenilir bir metin neşri sunulacak hem de Osmanlı sözlük ve açıklama geleneğine dair yeni değerlendirmeler yapılacaktır.