Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Mezhep Algısı

TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2027

Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
Başlama Tarihi: Mayıs 2026
Bitiş Tarihi: Mart 2027

Proje Özeti

Bu araştırma, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin İslâm mezheplerine yönelik algılarını tespit etmek, özellikle de mezheplerin beşerî oluşumlar olarak görülme biçimlerini anlamak amacıyla tasarlanmıştır. İslâm mezhepleri, vahyin ilahî özünden beslenen fakat tarihsel süreçte insan iradesi, toplumsal etkileşim ve siyasi şartlarla şekillenen düşünce ekolleridir. Günümüzde bu beşerî mahiyetin yeterince fark edilmemesi, mezhep farklılıklarının zaman zaman yanlış anlaşılmasına ve dinî kimliklerin dar çerçeveler içinde tanımlanmasına yol açmaktadır. Bu araştırma, söz konusu farklılıkların genç dindar kuşaklarda nasıl biçimlendiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu yönüyle araştırma, günümüz Müslüman gençliğin mezhep olgusuna yaklaşımını sahadan elde edilen verilerle inceleyen öncü bir nitel araştırma niteliği taşımaktadır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiştir. Yarı yapılandırılmış mülakat tekniği, öğrencilerin mezhepler hakkındaki düşüncelerini, yorumlarını ve değerlendirmelerini kendi ifadeleriyle ortaya koymaya imkân tanımaktadır. Görüşmelerde öğrencilerin mezhep kavramını nasıl tanımladıkları, mezhepler arası farklılıkları nasıl yorumladıkları, beşerî–ilahî ayrımını hangi ölçütlerle yaptıkları ve mezheplerin birlik veya ayrışma üzerindeki etkilerini nasıl değerlendirdikleri anlaşılmaya çalışılacaktır. Her sınıf düzeyinden beşer öğrenciyle yapılacak görüşmeler neticesinde toplam yirmi katılımcıya ulaşılacaktır. Elde edilen veriler, nitel veri analizine uygun olarak çözümlenecektir. Analizde farklı sınıf düzeyleri, cinsiyet ve aile geçmişine göre algısal farklılıklar da karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir. Araştırma yönetimi, bir takvim çerçevesinde yürütülecektir. İlk aşamada literatür taraması ve mülakat formu hazırlanacak, ardından katılımcı seçimi, veri toplama ve analiz süreçleri gerçekleştirilecektir. Görüşmelerin sağlıklı biçimde yürütülmesi için gönüllülük, gizlilik ve etik ilkeler titizlikle gözetilecektir. Verilerin analizinde güvenilirlik ve geçerlilik sağlamak üzere tutarlılık kontrol edilecektir. Bu planlı süreç sayesinde elde edilecek sonuçların hem bilimsel standartlara hem de araştırma hedeflerine uygunluğu gözetilecektir. Araştırmanın yaygın etkisi, İslâm mezheplerine dair toplumsal algının genç kuşaklardaki yansımalarını görünür kılması yönündedir. Çalışmadan elde edilecek bulgular, ilahiyat eğitimi alan öğrencilerin mezhepleri dinî zenginlik olarak görme eğilimlerini güçlendirecek, mezhep farklarının İslâm ümmeti bilincine zarar vermeden yaşanabileceği fikrini destekleyecektir. Bilimsel düzeyde ise çalışma, mezheplerin beşerî yönünü gençlerin dinî kimlik inşası bağlamında inceleyen ilk saha verilerinden biri olarak literatüre katkı sağlayacaktır. Araştırma sonuçlarının, bilimsel bir araştırma makalesi olarak yayımlanması planlanmaktadır. Böylece araştırma, hem akademik çevrelerde hem de din eğitimi alanında hoşgörü, çoğulculuk ve ilmî bakışın gelişmesine katkı sağlayacaktır.