Rize İlinde Yağmur Sularının Mikroplastik İçerikleri Açısından İncelenmesi


Hacıfazlıoğlu E., Alagöz M. N.(Yürütücü)

TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2026

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
  • Başlama Tarihi: Ocak 2026
  • Bitiş Tarihi: Aralık 2026

Proje Özeti

Mikroplastikler (MP’ler), modern toplumun artan plastik tüketimi ve atık üretimi sonucunda çevresel kirliliğin önemli bir bileşeni haline gelmiştir. Plastik materyallerin fiziksel, kimyasal ve biyolojik süreçler sonucu parçalanmasıyla oluşan bu mikroskobik parçacıklar, günümüzde su sistemlerinde, toprakta ve atmosferde yaygın olarak tespit edilmektedir (Thompson ve diğ., 2009; Cole ve diğ., 2011; Galloway ve diğ., 2017).

Bu proje, Rize ilinde atmosferik taşınımla yağmur sularına karışan mikroplastiklerin nicel ve nitel özelliklerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Mikroplastiklerin yalnızca sucul sistemlere değil, aynı zamanda atmosferik döngüye de aktif olarak katılım gösterdiği bilinmekle birlikte, Türkiye’de yağmur suyu temelli mikroplastik araştırmaları son derece sınırlıdır. Bu bağlamda çalışma, bölgesel ölçekte ilk verilerin elde edilmesine katkı sağlayacak öncü nitelikte bir çevre analizini temsil etmektedir.

Örnekleme, farklı yükseklik, rüzgâr etkisi ve yerleşim karakteristiğine sahip iki çatı alanında gerçekleştirilecektir: Rize Merkez’de yer alan Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu (TBMYO) çatısı ve Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi (RTEÜ) Fener Kampüsü’ndeki bir binanın çatı bölgesi olarak belirlenmiştir. Her iki noktaya paslanmaz çelikten üretilmiş, atmosferik kontaminasyon riskini minimalize eden yağmur suyu toplama tekneleri yerleştirilecektir. Örnekleme zamanlaması, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün yağış tahminleri doğrultusunda planlanarak, sürdürülebilir ve kontrollü bir veri akışı sağlanacaktır.

Toplanan yağmur suyu örnekleri laboratuvarda çok aşamalı bir analiz sürecinden geçirilecektir. Filtrasyon, yoğunluk ayırma ve vakum sistemi ile partikül toplama aşamalarının ardından, mikroplastiklerin mikroskop altında sınıflandırılmaları yapılacaktır. Temsil gücü yüksek seçilmiş partiküllerde Attenuated Total Reflectance – Fourier Transform Infrared Spectroscopy (ATR-FTIR) spektroskopisi ile polimer türü analizleri yapılacaktır. Bu çok katmanlı değerlendirme yaklaşımı hem mikroplastik konsantrasyonunun hem de polimer kompozisyonunun ayrıntılı bir şekilde ortaya konmasına olanak sağlayacaktır.

Elde edilecek bulgular, iki lokasyon arasındaki mikroplastik yoğunluğu ve partikül özellikleri bakımından karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmasına imkân tanıyacaktır. Çatı yüksekliği, yerleşim dokusu, rüzgâr yönü ve yağış şiddeti gibi çevresel parametrelerin mikroplastik taşınımına etkisi istatistiksel olarak analiz edilecektir. Bu yönüyle çalışma, bölgesel atmosferik mikroplastik dağılımının çevresel belirleyicilerine ışık tutacaktır.

Projenin sonuçlarının, Rize özelinde atmosfer kaynaklı mikroplastik birikiminin nicel olarak belgelenmesine katkı sağlayacağı ve Türkiye’de bu alandaki sınırlı literatüre yeni bir veri seti kazandıracağı öngörülmektedir. Ayrıca çalışma, yağmur suyunun çevresel izleme aracı olarak kullanılabilirliğini göstermesi bakımından metodolojik açıdan da yenilikçi bir yaklaşım sunmaktadır.