Rize İlinde Yağmur Sularının Mikroplastik İçerikleri Açısından İncelenmesi
Hacıfazlıoğlu E., Alagöz M. N.(Yürütücü)
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2026
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Ocak 2026
- Bitiş Tarihi: Aralık 2026
Proje Özeti
Mikroplastikler (MP’ler), modern toplumun artan
plastik tüketimi ve atık üretimi sonucunda çevresel kirliliğin önemli bir
bileşeni haline gelmiştir. Plastik materyallerin fiziksel, kimyasal ve
biyolojik süreçler sonucu parçalanmasıyla oluşan bu mikroskobik parçacıklar,
günümüzde su sistemlerinde, toprakta ve atmosferde yaygın olarak tespit
edilmektedir (Thompson ve diğ., 2009; Cole ve diğ., 2011; Galloway ve diğ.,
2017).
Bu proje, Rize ilinde
atmosferik taşınımla yağmur sularına karışan mikroplastiklerin nicel ve nitel
özelliklerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Mikroplastiklerin yalnızca sucul
sistemlere değil, aynı zamanda atmosferik döngüye de aktif olarak katılım gösterdiği
bilinmekle birlikte, Türkiye’de yağmur suyu temelli mikroplastik araştırmaları
son derece sınırlıdır. Bu bağlamda çalışma, bölgesel ölçekte ilk verilerin elde
edilmesine katkı sağlayacak öncü nitelikte bir çevre analizini temsil
etmektedir.
Örnekleme, farklı yükseklik,
rüzgâr etkisi ve yerleşim karakteristiğine sahip iki çatı alanında
gerçekleştirilecektir: Rize Merkez’de yer alan Teknik Bilimler Meslek
Yüksekokulu (TBMYO) çatısı ve Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi (RTEÜ) Fener
Kampüsü’ndeki bir binanın çatı bölgesi olarak belirlenmiştir. Her iki noktaya
paslanmaz çelikten üretilmiş, atmosferik kontaminasyon riskini minimalize eden
yağmur suyu toplama tekneleri yerleştirilecektir. Örnekleme zamanlaması,
Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün yağış tahminleri doğrultusunda planlanarak,
sürdürülebilir ve kontrollü bir veri akışı sağlanacaktır.
Toplanan yağmur suyu örnekleri
laboratuvarda çok aşamalı bir analiz sürecinden geçirilecektir. Filtrasyon,
yoğunluk ayırma ve vakum sistemi ile partikül toplama aşamalarının ardından,
mikroplastiklerin mikroskop altında sınıflandırılmaları yapılacaktır. Temsil
gücü yüksek seçilmiş partiküllerde Attenuated Total Reflectance – Fourier
Transform Infrared Spectroscopy (ATR-FTIR) spektroskopisi ile polimer türü
analizleri yapılacaktır. Bu çok katmanlı değerlendirme yaklaşımı hem
mikroplastik konsantrasyonunun hem de polimer kompozisyonunun ayrıntılı bir
şekilde ortaya konmasına olanak sağlayacaktır.
Elde edilecek bulgular, iki
lokasyon arasındaki mikroplastik yoğunluğu ve partikül özellikleri bakımından
karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmasına imkân tanıyacaktır. Çatı
yüksekliği, yerleşim dokusu, rüzgâr yönü ve yağış şiddeti gibi çevresel
parametrelerin mikroplastik taşınımına etkisi istatistiksel olarak analiz
edilecektir. Bu yönüyle çalışma, bölgesel atmosferik mikroplastik dağılımının
çevresel belirleyicilerine ışık tutacaktır.
Projenin sonuçlarının, Rize
özelinde atmosfer kaynaklı mikroplastik birikiminin nicel olarak belgelenmesine
katkı sağlayacağı ve Türkiye’de bu alandaki sınırlı literatüre yeni bir veri
seti kazandıracağı öngörülmektedir. Ayrıca çalışma, yağmur suyunun çevresel
izleme aracı olarak kullanılabilirliğini göstermesi bakımından metodolojik
açıdan da yenilikçi bir yaklaşım sunmaktadır.