Karadenizde Rapor Edilmemiş Balıkçılık Kazaları

ÇİLOĞLU E. (Yürütücü), CEYLAN Y., YANDI İ.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2026

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Şubat 2026
Bitiş Tarihi: Eylül 2026
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Proje Özeti

Bu proje, Türkiye'nin Karadeniz kıyılarında gerçekleşen ancak resmi kayıtlara yansımayan (kayıt dışı/rapor edilmemiş) balıkçı teknesi kazalarının durumunu, temel nedenlerini ve bildirilmemelerinin nedenlerini araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışma; (1) resmi kayıtların (Kıyı Emniyeti/Sahil Güvenlik vb.) son 20 yıllık kaza verileri ile saha görüşmelerinde toplanan olay listelerinin karşılaştırılması, (2) yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla balıkçılar, balıkçı kooperatifleri ve yerel denetim birimleri ile nitel veri toplama adımlarını birleştirmektedir. Saha çalışmaları, Karadeniz kıyılarındaki (Rize, Trabzon, Giresun, Ordu, Samsun, Sinop, Kastamonu, Bartın, Zonguldak, Düzce, Sakarya, Kocaeli, İstanbul ve Kırklareli) tersanelerde, limanlarda, balıkçı barınaklarında ve çekek yerlerinde birebir sörveylerle yürütülmüştür. Toplam 117 balıkçı, kooperatif temsilcisi ve yerel yetkili ile yüz yüze derinlemesine görüşme yapılmıştır. Veriler, tematik analiz yöntemiyle NVivo yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, katılımcıların %94'ünün (110 kişi) meslek hayatları boyunca en az bir kez ciddi bir kaza geçirdiğini, ancak bu kazaların yalnızca %23'ünün resmi kurumlara bildirildiğini göstermektedir. En sık karşılaşılan kaza türleri; halat/ırgat/ağ makarasına kapılma veya sıkışma (%34), makine arızası (%24), karaya oturma (%18), çarpışma (%13) ve yaralanma/düşme (%11) olarak sıralanmıştır. Kazaların mevsimsel dağılımında Kasım-Ocak ayları arasında (fırtına ve yoğun av sezonu) belirgin bir artış gözlemlenmiştir. Bildirim yapılmamasının başlıca nedenleri; ceza korkusu, bürokratik işlemlerin uzunluğu, maddi külfet, "alışılmış" ve "kader" olarak görülmesi şeklinde sıralanmıştır. Elde edilen bulgularla rapor edilmemiş kazaların geniş bir envanteri oluşturulmuştur. Bu envanter, balıkçılık deniz emniyeti politikalarının geliştirilmesi, acil müdahale planlarının iyileştirilmesi ve balıkçılıkta emniyet/güvenlik kültürünün güçlendirilmesi bakımından politika yapıcılara ve ilgili yönetimlere uygulanabilir ve sürdürülebilir öneriler sunmaktadır.