Sürdürülebilirlik Yolunda İleri Dönüşüm: Atık Camların Tiffany-Vitray Sanatına Dönüştürülmesi
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2026 - 2026
- Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
- Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
- Başlama Tarihi: Mayıs 2026
- Bitiş Tarihi: Haziran 2026
Proje Özeti
Teknolojik gelişmelere paralel ilerleyen sanayinin gelişmesi özellikle kapitalizm düşüncesinin ışığında kendini daha çok ilerletmiştir. Tarihi süreçler boyunca insanlar gelişmeyi ve ilerlemeyi her geçen yıl hızını arttırarak hedeflemesi, tüketimin toplum çılgınlığına dönüşmesine sebebiyet vermiştir. Gelişim süresince, yaşam konforunun arttırılması için daha fazla materyal insan yaşamına dahil olmuş ve vazgeçilmez hale gelmiştir Teknolojinin gelişmesi ve buna bağlı olarak artan gereksinimler birçok atığın meydana gelmesine yol açmıştır (Atıl vd., 2005). Özellikle içinde bulunulan yüzyılın sonuna doğru bu materyallerin ömürlerinin kısalması ve hammadde döngülerinin kısıtlı olması; çevre kirliliği ve doğal kaynakların kendini yenileme hızına bağlı olarak hammadde kaynaklarının tükenmesi gibi problemleri de beraberinde getirmiştir (Dal ve Cengiz Gökçe, 2019). Bu sebeple son zamanlarda topluma hizmet adına bu atıklardan kurtulmak ya da bu kirliliği azaltmak için çeşitli projeler yapılmakta ve birçok kurum bu sorunu çözebilmek amacıyla düşünülmüş uygulamalara çoğunlukla destek vermektedir. Sürdürülebilir, ileri dönüşüm ve geri dönüşüm gibi yöntemlerle toplumun bilinçlenmesini sağlamak ve bu konuda tasarlanmış projelere destek vermek sorunun önemini vurgulamaktadır. Toplumların çevre bilincinin arttığı günümüzde bir ürünün, üretimin ya da hizmetin maliyet ve performans gibi değerlendirme kriterlerinin yanında; artık doğal kaynak kullanımı ve çevre sorunları gibi etkileri de karar verme süreçlerinde gittikçe daha sık göz önünde bulundurulan faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır (Dal ve Cengiz Gökçe, 2019). Endüstriyel ürünler, diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de hızla gelişmektedir. Bu gelişime karşılık endüstriyel ürünlerden plastik, tekstil, kâğıt, metal, cam vb. ürünlerin atık madde döngüsüne girmeden dönüştürülebilir olması ve yeni bir işlev kazanması planlanan bu projenin ana fikrini oluşturmaktadır.
Endüstriyel ve sanayi ürünlerinde ham madde olarak kullanılan cam dönüştürülmeye en elverişli madde olarak bilinmektedir. Başta mimari ve kullanılan ev içi ürünler olmak üzere yaşamın birçok alanlarında cam maddesi bulunduğu için ulaşımı ve tedarik edilmesi kolay bir üründür. Atık maddelerin geri dönüşüm ya da ileri dönüşüm yöntemlerine olan uyumu birçok sanatçının ilgisini çekmiş ve günümüz tüketim dünyasında farklı atık materyallerden sanat eserleri üretmeyi tercih etmişlerdir. Özellikle kırılmış iş görmeyen camlar ileri dönüşüm yöntemi ile sanat türlerinde kullanım için uygun görülmektedir. Bu çalışmada kırılmış ve işlevini yitirmiş olarak görülen camların Tiffany vitray tekniğinde kullanılarak, sanatçıların camın sonsuz dönüştürülebilen yanını keşfetmesini, yarattığı sanatsal olanaklar ve sürdürülebilirliği üzerine dikkat çekmeyi amaçlanmaktadır.
Etkinlik temelli bu projede, uygulamada yer alacak katılımcılara atık camlardan Tiffany Vitray eğitimi verilecektir. Şartlar ve koşullar, hedef alınan katılımcılara göre belirlenecek ve gerekli bilgileri içeren afiş tasarlanarak sosyal medya mecralarında paylaşılıp duyuru yapılması sağlanacaktır. Belirlenen süreler içerisinde afişin üzerinde bulunan WhatsApp iletişim adreslerinden ulaşan katılımcılara başvuru için kişisel bilgilerden oluşan katılım formu doldurtulacaktır. Projede yer alması gereken katılımcıların Rize ilindeki yerel ve amatör sanatçı olması önem arz edecektir. Katılımcı sayısı 20 kişi ile sınırlanacak ve onlarla ön görüşme yapılacaktır. Bu görüşme doğrultusunda yeniden kullanıma önem veren ve sürdürebilir hayatı destekleyen sanatçılar katılımcı olarak belirlenecektir. Gerekli şartları taşıyan 20 katılımcıyla gerçekleştirilmesi planlanan bu etkinlik her oturumda 5 katılımcı ile çalışarak 4 gün sürecek şekilde tasarlanmıştır. Uygulama süreci fotoğraf ve videolarla kayıt altına alınacak ve aşamaların, uygulamacı tarafından planlandığı şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini belirlemek amacıyla gözlemciler arası güvenirlik verisi toplanacak ve hazırlanacak Gözlemci Güvenirlik Formuna işlenecektir. Uygulama sonunda katılımcılardan çalışmanın yararları, önemi, öğretimi yapılan tekniğin önemi ve gelecek çalışmalara fikir oluşturabilmesi adına düşüncelerini belirleyebilmek için sosyal geçerlik verisi toplanacaktır.