Trabzon ve Rize Kıyılarında Gemi Trafiği ile Mikroplastik Kirliliği Arasındaki İlişkinin İncelenmesi Saha Örneklemeleri ve AIS Verileri Destekli Analiz
Şanlıer Uçak Ş. (Yürütücü), Yıldız N., Yıldız G., Aydın M.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2025 - 2026
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
- Başlama Tarihi: Mayıs 2025
- Bitiş Tarihi: Haziran 2026
Proje Özeti
Karadeniz, bölgesel ve uluslararası deniz
taşımacılığı açısından önemli bir rota olup, bölgedeki gemi trafiği çevresel
dinamikleri etkileyebilecek bir potansiyele sahiptir. Mikroplastik kirliliği,
deniz ekosistemleri için ciddi bir tehdit oluşturmakta olup, Uluslararası
Denizcilik Örgütü (International Maritime Organization-IMO) tarafından yapılan
incelemelere göre, gemi faaliyetleri denizlerdeki mikroplastik kirliliğinin
önemli kaynaklarından biri olarak gösterilmektedir. Bu araştırmada, Trabzon ve
Rize kıyılarındaki gemi trafiği ile mikroplastik kirliliği arasındaki ilişkinin
incelenmesi amaçlanmaktadır. Trabzon kıyıları, daha yoğun bir gemi trafiğine
sahipken, Rize kıyılarında gemi trafiği görece daha düşük seviyededir. Bu
farklılık, gemi trafiğinin mikroplastik kirliliği üzerindeki etkisini
karşılaştırmalı olarak değerlendirmek için önemli bir temel oluşturmaktadır. Çalışma
kapsamında, gemi trafiği yoğunluğunun belirlenmesi için AIS (Automatic
Identification System) verileri kullanılacaktır. Mikroplastik kirliliğinin
tespiti için kıyıdan deniz suyu ve sediman örnekleri alınacaktır. Örnekler,
laboratuvar ortamında filtrasyon yöntemiyle işlenecek, ardından mikroskop
altında incelenecektir. Mikroplastiklerin kimyasal bileşimi ise FTIR
(Fourier Transform Infrared Spectroscopy) ve Raman spektroskopisi ile analiz
edilecektir. Gemi trafiği ile mikroplastik birikimi arasındaki ilişkinin
istatistiksel analizi için Pearson korelasyon yöntemi kullanılacaktır. Ayrıca,
meteorolojik ve oşinografik faktörlerin mikroplastik birikimi üzerindeki
etkisi, yapay sinir ağları (Artificial Neural Networks – ANN) tabanlı bir model
ile analiz edilecektir. Bu model, hava
durumu, rüzgâr hızı ve deniz akıntıları gibi değişkenlerin mikroplastik
kirliliği üzerindeki etkisini daha hassas bir şekilde tahmin etmeye olanak
tanıyacaktır. Bu araştırma, gemi trafiği ile mikroplastik kirliliği arasındaki
ilişkinin ortaya konulmasını sağlayarak, deniz taşımacılığı faaliyetlerinin
kıyı sularındaki mikroplastik birikimi üzerindeki etkilerine dair bilimsel
veriler sunmayı hedeflemektedir. Elde edilen bulguların, sürdürülebilir
denizcilik stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlaması amaçlanmaktadır.