Karadeniz Havzasında Yeşil Ticaret, Küreselleşme ve Ekolojik Sürdürülebilirlik

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2026

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Şubat 2026
Bitiş Tarihi: Haziran 2026

Proje Özeti

Bu çalışma, Karadeniz havzasındaki ülkelerin ekolojik açık düzeyi üzerinde etkili olan faktörlerin mekânsal panel veri yaklaşımı çerçevesinde incelenmesini amaçlamaktadır. 1996–2021 dönemini kapsayan analizde ülkeler arası etkileşimleri ve yerel belirleyicileri eş zamanlı olarak değerlendirebilmek amacıyla Genel İç İçe Geçmiş Mekânsal (GNS) modelinden yararlanılmıştır. Tahmin sonuçları, düşük karbon teknolojili ürün ticaretinin temiz teknoloji transferi ve üretim yapısındaki dönüşüm kanalları aracılığıyla ekolojik açığı azaltıcı bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Benzer biçimde, doğrudan yabancı yatırımların teknoloji yayılımı ve üretim verimliliği yoluyla çevresel performansı iyileştirdiği; politik küreselleşmenin ise uluslararası çevre normları ve kurumsal iş birlikleri aracılığıyla çevresel baskıyı sınırladığı tespit edilmiştir. Buna karşılık, tüketim harcamaları ile finansal küreselleşmenin doğal kaynak kullanımını artırarak ekolojik açığı genişlettiği; enformasyon küreselleşmesinin ise dijitalleşme, bilgi akışı ve tüketim kalıplarının yayılması yoluyla çevresel baskıyı artırabildiğine yönelik kanıtlara ulaşılmıştır. Mekânsal etkiler incelendiğinde, komşu ülkelerdeki politik küreselleşme ve doğrudan yabancı yatırım artışlarının bölgesel politika uyumu ve üretim ağları üzerinden ekolojik açığı azaltıcı olumlu mekânsal dışsallıklar oluşturduğu tespit edilmiştir. Sağlamlık ve duyarlılık analizleriyle desteklenen bu bulgular, Karadeniz havzasında çevresel sonuçların yalnızca ulusal dinamiklerle değil, bölgesel etkileşimlerle de şekillendiğini göstermekte ve sürdürülebilir kalkınma politikalarının tasarımı açısından önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ekolojik Açık, Küreselleşme ve Çevresel Etkiler

JEL Kodları: Q56, Q57