Kimyasal Tankerlerde Tank Temizleme Operasyonlarındaki İnsan Hatalarının Analizi İçin Human HAZOPFuzzy LogicBayesian Networks Tabanlı Hibrit Model Geliştirilmesi

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2025 - 2026

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Mart 2025
Bitiş Tarihi: Şubat 2026

Proje Özeti

Kimyasal tanker işletmeleri için kargoların alıcıya yüksek saflıkta teslim edilmesi temel bir yükümlülüktür. Ardışık seferlerde farklı fiziksel ve kimyasal özelliklere sahip uyumsuz kargoların taşınabilmesi, tank temizleme operasyonlarını kritik bir süreç haline getirmektedir. Önceki kargodan kalan kalıntılar kontaminasyon riskine yol açmakta olup, bu riskin önlenmesi için operatör hatalarının kapsamlı bir şekilde analiz edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, kimyasal tankerlerde tank temizleme operasyonlarındaki insan hatalarını analiz etmek amacıyla Human HAZOP (Human Hazard and Operability Study), Bulanık Mantık (Fuzzy Logic) ve Bayes Ağları (Bayesian Networks) yöntemlerini entegre eden hibrit bir model geliştirilmesi hedeflenmiştir. Integrated HAZOP-Fuzzy-Bayesian Networks (I-HFBN) olarak adlandırdığımız bu model, insan kaynaklı sapmaları sistematik olarak tespit etmeye, bu sapmaların etkilerini değerlendirmeye ve belirsizlik içeren durumları ortaya koymaya odaklanmaktadır. Human HAZOP, insan hatalarının tanımlanması ve bu hataların operasyonel riskler üzerindeki etkilerinin niteliksel analizinde kullanılmaktadır. Belirsizlik, öznellik ve eksik bilgi içeren durumlar Bulanık Mantık ile ele alınmakta; dilsel değişkenler ve üyelik fonksiyonları aracılığıyla elemanların kümelere aitlik dereceleri tanımlanarak matematiksel analiz yapılmaktadır. Bayes Ağları ise risk faktörleri arasındaki ilişkilerin ve olasılıkların grafiksel bir çerçevede niceliksel olarak temsil edilmesini sağlamaktadır. Geliştirilmesi hedeflenen I-HFBN modeli, insan kaynaklı sapmaların analiz edilmesi, risk faktörlerinin tanımlanması ve değerlendirilmesi için kapsamlı bir çerçeve sunmaktadır. Önerilen metodoloji, kimyasal tankerlerde insan hatalarından kaynaklı kontaminasyon riskinin azalmasına ve operasyonel emniyet etkinliğin artırılmasına katkı sağlamaktadır.