Akademik Veri Yönetim Sistemi
Şanlıer Uçak Ş. (Yürütücü), Aydın M.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2025 - 2026
Kimyasal tankerlerde kargo tanklarının yeterli temizlik seviyesine ulaştırılamaması, “kirli tank” sorunu olarak tanımlanmakta ve kargo kontaminasyonu, spesifikasyon dışı teslimat, yeniden temizlik ihtiyacı, operasyonel gecikmeler ile ciddi ticari ve itibari kayıplara yol açabilmektedir. Charterer gerekliliklerinin, vetting denetimlerinin ve uluslararası düzenlemelerin giderek daha sıkı hale geldiği günümüzde kirli tank problemi, tanker işletmeciliğinde kritik bir operasyonel risk unsuru olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma kapsamında, kimyasal tankerlerde tank temizliği operasyonlarında insan hatası kaynaklı sapmaların kirli tank oluşumuna etkisini analiz etmek amacıyla Human HAZOP, Bulanık Mantık ve Bayesyen Ağlar yaklaşımlarını entegre eden hibrit bir model geliştirilmiştir. Integrated HAZOP-Fuzzy-Bayesian Networks (I-HFBN) olarak adlandırılan bu model ile tank temizliği sürecindeki sapmalar sistematik biçimde tanımlanmış, uzman yargılarındaki belirsizlik bulanık mantık aracılığıyla modellenmiş ve elde edilen olasılıklar Bayesyen ağ yapısına aktarılmıştır. Beş uzmandan oluşan disiplinler arası bir uzman paneliyle yürütülen analiz sonucunda, kirli tank oluşumuna katkı sağlayan 33 kök düğüm ve 14 ara düğüm belirlenmiş ve model duyarlılık analizleri ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, kirli tank oluşumu üzerinde en yüksek etkiye sahip faktörlerin sırasıyla yetersiz durulama, yetersiz karıştırma, yanlış sıcaklık uygulaması, su basıncının yetersizliği ve yıkama süresinin yetersizliği olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak çalışma, kirli tank probleminin insan faktörü temelli operasyonel sapmalarla güçlü biçimde ilişkili olduğunu ortaya koymakta ve risk azaltma stratejilerinin geliştirilmesine yönelik nicel ve uygulanabilir bir karar destek çerçevesi sunmaktadır.