Dekspantenol' ün İndometazin Kaynaklı Mide Ülserine Karşı TNF-alfa/NF-KB ve SIRT1/Nrf2/HO1 Yolakları Üzerinden Terapötik Etkisi


Deniz E. (Yürütücü), Topçu A., Semiz A., Öztürk Ç., Mataracı Karakaş S.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2025 - 2026

  • Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
  • Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
  • Başlama Tarihi: Ağustos 2025
  • Bitiş Tarihi: Kasım 2026

Proje Özeti

ÖZET

Amaç: Nonsteroidal antiinflamatuar ilaçlardan biri olan indometazinin (INDO) neden olduğu gastrik mukozal hasarın patogenezinde oksidatif stres, inflamasyon ve apoptoz önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada, INDO ile oluşturulan gastrik hasar modelinde dekspantenolün (DXP) olası gastroprotektif etkisinin ve ilişkili moleküler mekanizmaların araştırılması amaçlandı.

Gereç ve Yöntem: Çalışmada, 42 dişi Sprague-Dawley sıçan altı gruba ayrıldı (n=7). Gruplar; Kontrol, indometazin (INDO), INDO+Pantoprazol (PANTO), INDO+düşük doz dekspantenol (DXP1), INDO+yüksek doz dekspantenol (DXP2) ve DXP2 olarak oluşturuldu. Gastrik hasar oluşturmak amacıyla INDO 100 mg/kg dozunda oral gavajla, DXP ise 500 ve 1000 mg/kg dozlarında i.p. uygulandı. Gastrik dokularda MDA, GSH, Nrf2, HO-1, TNF-α, IL-1β, IL-6, iNOS, IL-10, COX-1, COX-2 ve PGE₂ düzeyleri ELISA ile değerlendirildi. Gastrik hasar makroskobik ve histopatolojik olarak incelenirken, NF-κB, SIRT1 ve kaspaz-3 ekspresyonları immünohistokimyasal olarak değerlendirildi.

Bulgular: INDO uygulaması MDA, TNF-α, IL-6 ve COX-2 düzeylerinde artışa ve GSH, Nrf2 ve PGE₂ düzeylerinde azalmaya neden oldu. DXP tedavisi MDA düzeylerini azaltırken GSH ve Nrf2 düzeylerini artırdı. Her iki DXP dozunda TNF-α ve IL-6 düzeyleri azalırken, IL-10 düzeyi yalnızca yüksek doz DXP ile arttı. COX-2 düzeyi yüksek doz DXP ile azalırken, PGE₂ düzeyi her iki DXP dozunda da arttı. İmmünohistokimyasal analizde, INDO grubunda NF-κB, kaspaz-3 ve SIRT1 ekspresyonlarının bazı parametrelerinde kontrol grubuna kıyasla anlamlı değişiklikler saptandı. DXP tedavisi, SIRT1 pozitif hücre yüzdesi ve yaygınlık skorlarında her iki dozda, kaspaz-3 ekspresyonunda ise yalnızca düşük dozda INDO grubuna kıyasla anlamlı değişiklik oluşturdu. Histopatolojik değerlendirmede INDO belirgin gastrik mukozal hasara neden olurken, PANTO tedavisi bu hasarı anlamlı ölçüde azalttı; DXP tedavisi ise histopatolojik skorlar açısından anlamlı bir iyileşme sağlamadı.

Sonuç: DXP, INDO ile indüklenen gastrik hasarda oksidatif stres, inflamatuar yanıt ve ilgili moleküler yolaklar üzerinde belirgin modülatör etkiler göstermiştir. Bununla birlikte, bu biyokimyasal ve immünohistokimyasal değişiklikler histopatolojik değerlendirmelerde anlamlı bir iyileşme ile sonuçlanmamıştır. Bu bulgular, DXP’nin gastrik hasarın altında yatan patofizyolojik süreçleri modüle etmesine rağmen, mevcut deneysel koşullar altında histolojik düzeyde belirgin bir gastroprotektif yanıt oluşturmak için yeterli olmadığını düşündürmektedir.

 

Anahtar kelimeler: Dekspantenol, İndometazin, Gastrik ülser, Oksidatif stres, İnflamasyon, Apoptoz