Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih, Türkiye
Tez Danışmanı: Ersin Gülsoy
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Şehirlerin insanı çevreleyen ve hayatını düzenlemek üzere ortaya çıkan en önemli yapılar olması nedeniyle bu çalışmada, Edirne şehrinin XVIII. yüzyılın ilk çeyreğindeki sosyo-ekonomik, idari, fiziki ve demografik yapısı incelenmiştir. Temel kaynak olarak mahkeme kayıtlarının tutulduğu şer'iyye sicilleri, mühimme defterleri ve diğer arşiv belgeleri kullanılmıştır. Konuyla ilgili en önemli kaynak olan kadı sicilleri sayesinde şehrin sosyal, ekonomik, idari, fiziki ve mimari yapısı tespit edilmiştir. Her ne kadar temel kaynak olarak kadı sicilleri kullanılsa da Osmanlı Arşivi'nde yer alan diğer fonlardaki bir kısım belgelerden de faydanılmıştır. Bir "emekli şehri" kimliği taşımasının yanında işlek bir sosyo-ekonomik hayatın olduğu Edirne'de birçok esnaf, tüccar ve hareketli toplumsal gruplar bulunmaktaydı. Kalabalık bir nüfusa sahip yapısıyla şehrin iaşesi dönemin şartlarına göre çeşitli zorluklar barındırmaktaydı. İaşe maddelerinin büyük çoğunluğu etkili bir organizasyonla çevreden sağlanmaktaydı. Çalışmada, toplumun en küçük yapı taşı olan aile ve üyeleri de geniş şekilde ele alınmaktadır. Diğer taraftan şehirde toplumsal katmanlar, bunların birbirleriyle ilişkileri, nüfus ve sosyal hareketlilik de incelenen konular arasında yer almıştır. Mahkemeye intikal eden davalar sayesinde suçların da izi sürülmüştür. Kısaca şehrin çeyrek yüzyıllık tarihi incelenerek, gerek Edirne şehrinin öncesi ve sonrası gerekse dönemin diğer şehirleri için karşılaştırmaya imkân veren sonuçlar elde edilmiştir.