Erken Cumhuriyet döneminin modernleşme paradigmasını İnsan dergisi üzerinden okuma denemesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Yücel Bulut
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmada Türk Modernleşmesine katkısı bağlamında, açtığı tartışma konuları ve söyleminden hareketle İnsan dergisi değerlendirilecektir. İnsan dergisinin görece kısa sayılabilecek bir yayın hayatı oldu. Görece kısa sayılabilecek bu yayın hayatını bir miktar daha uzun gösteren de derginin istikrarsız yayın periyodudur. Hilmi Ziya Ülken, Nurullah Ataç, Sabahattin Eyüboğlu ve Muzaffer Şerif tarafından yayınlanan dergi, 1938-1943 yılları arasında -bazı nüshaları iki sayı bir arada olmak üzere- toplam 25 sayı yayınlanmıştır. Başlangıcını XVIII. yüzyılın sonlarına kadar götürebileceğimiz Türk modernleşme hareketlerinin en önemli virajlarından olan Cumhuriyet modernleşmesinin temel dinamiklerinin İnsan dergisi tarafından nasıl ele alındığı ve tek parti döneminin modernleşme tartışmaları içerisinde nasıl bir pozisyonda bulunduğu çalışmanın ana hattını oluşturmaktadır. Derginin kurucularının ve yazar kadrosunun dergiye nasıl etki ettiği, derginin yayın hayatı boyunca ele aldığı temel kavramlar ve bu kavramların Türk modernleşmesinin Cumhuriyet ideolojisi doğrultusunda nasıl yorumlandığı çalışmanın temel parametrelerini oluşturmaktadır. Çalışmada, öncelikle modernleşmenin kavramsal arka planı ve Osmanlı-Türk modernleşmesinin temel paradigmaları üzerinde durulmuştur. Sonrasında ise İnsan dergisinin yayınlanma süreci, yayın amacı, yayın politikası üzerinde durulmuştur. İnsan dergisinin Türk modernleşmesi tartışmaları içerisindeki yeri ve modernliğe ilişkin kavramların dergide Türkiye özelinde nasıl yorumlandığı dergi yazılarından örneklerden hareketle değerlendirilmiştir. Özellikle kültürel alandaki yenilikçi hareketlere derginin nasıl baktığı irdelenmiştir.