ÇOCUKLARDA FARKLI YÖNTEMLERLE DİŞ YAŞININ BELİRLENMESİ VE MANDİBULANIN TRABEKÜLER YAPISI İLE İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ
Tez Türü: Diş Hekimliğinde Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Ipek Arslan
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı farklı diş yaşı (DY) belirleme yöntemleri kullanılarak diş yaşının incelenmesi ve Fraktal Boyut Analizi (FB) ile mandibulanın trabekülasyon yapısı incelenerek aralarındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. Materyal Metot: Çalışmada Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı kliniğine başvuran, 6-12 yaşları arasında 600 çocuk hastaya ait Ortopantomografik Radyografi (OPTG) görüntülerinden Willems (WDY) ve Londra Atlas (LADY) diş yaşı belirleme yöntemleri kullanılarak diş yaşları tespit edildi. DY tahmin yöntemlerinin doğruluğu için ortalama mutlak hata (OMH) kullanıldı. Çalışmanın ikinci aşamasında rastgele seçilen 426 OPTG üzerinde 25x25 piksel boyutlarında trabeküler kemiği içeren ilgi [Region of interest (ROI)] alanları (sağ ve sol ANG, KON, KOR) belirlenerek 6 ayrı bölgeden kesitler alındı. Kesitler üzerinden FA ile kemik trabekülasyonu ölçülerek cinsiyet, DY ve kronolojik yaş (KY) ile ilişkisi incelendi. İstatistiksel değerlendirmede eşleştirilmiş t, Wilcoxon, Mann Whitney U, bağımsız örnekler t, tek yönlü varyans analizi ve Kruskal Wallis testleri kullanıldı. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlendi. Bulgular: LADY yöntemiyle elde edilen OMH değeri [OMH(LADY)] 11-11,99 yaş grubundaki çocuklarda WDY yöntemiyle elde edilenden [OMH(WDY)] daha düşük olduğu belirlendi (p=0,047). Diğer tüm yaş gruplarında OMH(WDY)’nin OMH(LADY)’den daha düşük olduğu görülürken 7-7,99, 8-8,99 ve 6-12 gruplarında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edildi (p<0,001). OMH 11-11,99 grubunda her iki yöntemde, 7-7,99’da LADY’de 1’den büyük hesaplandı, diğer tüm yaşlar için OMH 1’den küçüktü. Her iki yöntemde de kadınların daha yüksek OMH değeri aldığı fakat OMH(LADY)’de 7-7,99; 9-9,99; 6-12 (p=0,003; p=0,039; p=0,002) OMH(WDY)’de 10-10,99 grubunda (p=0,021) anlamlı fark tespit edildi. FB değerlerinin cinsiyet açısından farklı olmadığı görüldü (p>0,05). Yaş ile FB değerlerinde artış görülürken sadece 11 ve üzeri yaşlarda azalma tespit edildi. Sonuç: Çalışmanın sınırları dahilinde, WDY yönteminin LADY yönteminden daha doğru sonuçlar verebildiği fakat LADY yönteminin de belirli yaş gruplarında kabul edilebilir yöntemler arasında yer alabileceği düşünülebilir. FB değerlerinin yaş ile farklılık göstermesi DY belirlemede umut vaat edici öncü bir çalışma olarak görülmektedir. Farklı popülasyonlarda daha yüksek katılımcılı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Adli diş hekimliği, Diş yaşı, Kronolojik yaş, Fraktal analizi