Erişkinlerde işitme cihazı kullanımını etkileyen odyolojik ve psikososyal faktörlerin araştırılması

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Yusuf Kemal Kemaloğlu

Tezin Onay Tarihi: 2006

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ill ÖZET Erişkinlerde İşitme Cihazı Kullanımını Etkileyen Odyolojik ve Psikososyal Faktörlerin Araştırılması; İşitme cihazları, işitme kayıplı bireylerin iletişim becerilerindeki yeteneksizliklerini ve psikososyal handikaplarını azaltan önemli bir ihtiyaçtır. 3 Toplumun büyük çoğunluğunun İC kullandığı bilinmektedir *' 2' 4. Bu nedenle, işitme kaybının ve İC kullanımının beraberinde getirdiği problemlere yönelik pek çok çalışma yapılmaktadır. Postfitting dönemde yapılan değerlendirmelerde 'probe' mikrofon ölçümleri, sessizlikte ve gürültüde konuşmayı ayırt etme testleri ve sübjektif anket ölçümleri (faydalanma, kullanım, memnuniyet) gündeme gelmektedir. Son yıllarda bu alanda yapılan araştırmalar, özellikle İC nin verilmesi sürecinde, olguların çok yönlü olarak değerlendirilmesinin, gerçek kulak ölçümlerinin ve eğitiminin önemi üzerinde durmaktadırlar. Ayrıca, verilen cihazlardan bireylerin ne derece verim alabileceklerinin ve cihazı kullanmaktan ne derece memnun olacaklarının önceden belirlenmesinin önemine de işaret edilmektedir. Bu tez çalışmasında olguların İC performansını (kullanım, yararlanma ve memnuniyet) etkileyen demografik, odyolojik ve psikososyal faktörlerin, bu faktörlerin birbiriyle ilişkisinin ve İC kullanan bireylerde 'probe' mikrofon gerçek kulak ölçümlerine göre yapılan cihaz ayarlarının ve verilen eğitimin bireylerin performanslarını ne yönde etkilediğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmaya, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Necmettin Akyıldız İşitme, Konuşma, Ses ve Denge Bozuklukları Tanı, Tedavi ve rehabilitasyon Merkezinde verilen İC nı en az 3 aydır kullanan 61 birey dahil edilmiştir. Çalışmaya sadece her iki kulağında da işitme kaybı olan ve halen bir ya da iki kulağında dijital işitme cihazı kullanan, saf ses ortalaması (SSO) 80 dB' den daha iyi olan ve konuşmayı ayırt etme (KAY) yüzdesi % 40 ve üzerinde olanlarIV alınmış ve ayrıca, anket formlarına güvenilir cevap veremeyen ve kooperasyon kurulması sorunlu olan bireyler ile, fiziksel olarak İC'yi takıp çıkarma aktivitesini yerine getiremeyecek derecede ince el becerilerini kaybetmiş olgular, yalnız yaşayan veya yaşlılar yurdunda kalan olgular dahil edilmemiştir. Veriler; kişisel bilgi formu, İCPA ile GYMA anketleri ile ve uluslararası standartlardaki sessiz odalarda yapılan cihazsız ve cihazlı odyolojik testler (SSO ve KAY testleri), timpanometrik incelemeler, 'probe' mikrofon gerçek kulak ölçümleri ile toplanmıştır. Bu araştırma esnasında iki çalışma birden yürütülmüştür. Birinci çalışmada, çalışmaya dahil edilen 61 olgunun İCPA ve GYMA anket skorları değerlendirilmiş ve elde edilen demografik ve odyolojik veriler ile arasındaki ilişki araştırılmıştır. İkinci çalışma için, bütün olgulara 'probe' mikrofon gerçek kulak ölçümlerine göre İC uygulaması yapıldıktan sonra, İC eğitimi verilmiş ve olgular 3 ay sonra tekrar kontrole çağırılmışlardır. Ancak 17 kişi geri dönmüştür. Kontrole gelen 17 olgu üzerinde anket skorları, cihaz kullanım süresi ve odyolojik test sonuçlarında değişiklik olup olmadığı araştırılmıştır. Birinci çalışma sonunda elde edilen sonuçlar, İC den daha çok memnun olan bireylerin, cihazlarını daha uzun süre kullandıklarını ve İC kullanım süresinin artışı ile özellikle sinyal gürültü oranlarında konuşmayı ayırt etme skorlarındaki artış; 2000, 4000, 6000 Hz frekans ortalamasındaki düşüş; daha iyi kemik iletimi değerleri; çift taraflı cihaz kullanımı ve eğitim düzeyinin yüksek olması arasında anlamlı ilişki gözlenmiştir. İkinci çalışma sonunda, birinci çalışmada fark gözlenmeyen cihazsız ve cihazlı odyogram parametreleri (SSO, SSO-y, SSO-k, KAE, KAY) arasında, anlamlı fark bulunmuştur. Probe mikrofon ölçümlerine göre yapılan ayar sonrası, konuşmayı ayırt etme yüzdesindeki artışta en etkili olan frekans ise 4000 Hz olarak saptanmıştır. Ayrıca, olguların gün içinde İC kullanım saatlerinin 9, 23 saatten 13, 05 saate yükseldiği saptanmıştır. Bu çalışma sonuçları, İC kullanım başarısının hastaların çok yönlü olarak değerlendirilmesine bağlı olduğunu göstermiştir. Başarılı bir amplifikasyon için 'probe' mikrofon ile yapılan gerçek kulak ölçümleri de dahilolmak üzere detaylı bir odyolojik değerlendirme yapılması ve ayrıca anketler yardımıyla hasta yararlanma ve memnuniyet seviyelerinin değerlendirilmesi son derece önemlidir. İC kullanacak olgulara verilecek bir İC eğitiminin olguların performanslarını (yararlanma, kullanım, memnuniyet) olumlu yönde etkileyecektir. Yapılan birçok çalışmada ve bu çalışmada olduğu gibi odyolojik parametrelerle anket ölçümleri arasında çok fazla korelasyon olmadığı görülmektedir bu nedenle geleneksel odyolojik değerlendirmelerin yanında anket ölçümlerinin de yapılaması gerekliliğinin önemi bu çalışma sonunda varılan en önemli noktalardandır. Bu çalışmanın sonuçları bize, olguların İC ile gösterecekleri performansı en iyi gösteren odyolojik parametrelerin, değişik sinyal gürültü oranlarında yapılan konuşmayı ayırt etme testleri olduğunu göstermiştir. Ayrıca, 'probe' mikrofon ile saptanan gerçek kulak eklenen kazanç değerlerinin hedef kazanç değerlerine ne kadar yakın olduğu da performans parametreleriyle yakından ilişkili bir veri olduğu görülmektedir. Anahtar Sözcükler: Odyoloji, İşitme Kaybı, İşitme Cihazı, Amplifıkasyon, Rehabilitasyon, Gerçek Kulak Ölçümleri, Sinyal Gürültü Oranı, Performans, Yararlanma, Memnuniyet, Anket.