Türkçe eğitimi alanındaki makalelerin akademik söylem oluşumu: Tür analizine dayalı bir söylem çözümlemesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe Ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Muhsine Börekçi
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Türkiye’deki Türkçe eğitimi alanındaki akademik makalelerin tür analizi
kapsamında çok yönlü söylem analizinin yapılması ve bu çalışmaların uzman görüşleri
çerçevesinde akademik söyleme uygunluğunun incelemesi amaçlanmaktadır.
Yöntem: Çalışmada, eş zamanlı/paralel karma yöntemler araştırması kullanılmıştır. Türkçe
eğitimi alanındaki 398 adet araştırma makalesinin akademik söylem yapılarını incelemek için,
nicel ve nitel veriler ayrı ayrı ve eş zamanlı olarak toplanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunu
12 editör ile yapılan görüşmeler oluşturmaktadır. Nicel veriler ise 201 Türkçe eğitimi alan
uzmanına uygulanan “Makale Değerlendirme Anketi” ve 398 makaleye uygulanan “Makale
Değerlendirme Formu” kullanılarak toplanmıştır.
Bulgular: Araştırma sonucunda görüşme tekniğine dayalı nitel bulgular “bilimsellik,
araştırmacının görevleri, alanda yer alan çalışmaların olumlu özellikleri, bilimsel yayında
akademik yazımın yeri ve literatürde yer alan çalışmalara eleştirel yaklaşım” şeklinde beş farklı
tema altında toplanmıştır. Alan uzmanları ve araştırmanın kodlayıcıları tarafından yapılan
değerlendirmelerde makalelerin en çok “yöntem ve tartışma” bölümlerinin oldukça zayıf
olduğu; akademik söylem yapısına en uygun bölümünün ise alanyazın bölümü olduğu
görülmüştür.
Sonuç: Makale türü söylem analizi çerçevesinde yapılan bu çalışma sonucunda Türkçe eğitimi
akademik metinlerde kültürel ve sosyal yapıların da etkilerinden dolayı makalelerde kesinlikle
bulunması gereken “başlık, yazarlar, özet, giriş, metodoloji, sonuçlar, tartışma ve kaynaklar”
bölümleri ile “araştırma konusu ve tanımları, araştırma soruları, metodolojik teknikler, deneysel
kurulum, çalışmanın amacı, ana keşifler, araştırma sorularına cevaplar, sonuçların açıklaması,
çıkarımlar ve öneriler alt başlıklarının eksik söylemler içerdiği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Türkçe eğitimi, söylem, retorik, tür analizi, akademik yazım