Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Huriye Arıman Karabulut
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma karahindiba (T. officinale) bitkisi ekstraktlarının gökkuşağı alabalığı (O. mykiss) yemlerinde kullanılabilme olanaklarını araştırmak amacıyla iki aşamalı olarak yürütülmüştür (Faz-1 ve Faz-2). Faz-1’de karahindiba kök, yaprak ve çiçek ekstraktlarının balık büyüme performansı, yemden yararlanma, vücut kompozisyonu ve hematolojik kan parametreleri, Faz-2’de bunlara ilave olarak farklı dozlardaki kök ekstraktının biyokimyasal kan parametreleri, bağırsak ve karaciğer histolojilerine etkileri incelenmiştir. Ayrıca Lactococcus garvieae enfeksiyonuna karşı balık direnci araştırılmıştır. Faz-1 çalışmasında, 360 adet (20,00±1,025 g ve 11,77±0.880 cm), Faz-2 çalışmasında 540 adet (22,05±1,740 g ve 13,03±0,470 cm) gökkuşağı alabalığı yavrusu kullanılmıştır. Faz-1 çalışmasında üç tekrarlı 4 deneme grubu (Kontrol, Kök(Ex)10 ml/kg; Yaprak(Ex) 10 ml/kg ve Çiçek(Ex) 10 ml/kg), Faz-2 çalışmasında üç tekrarlı 6 deneme grubu (Kontrol, 2,5 ml/kg, 5 ml/kg, 10 ml/kg, 20 ml/kg ve 40 ml/kg kök ekstraktı ilaveli yem) oluşturulmuştur. Çalışmalarda 80 L su hacmindeki tanklara 30 adet balık stoklanmış ve 90 gün besleme yapılmıştır. Sonuçlara göre son balık ağırlığı (SBA), ağırlık artışı (AA), spesifik büyüme oranı (SBO), yem değerlendirme oranı (YDO), protein etkinlik oranı (PER), protein depolama oranı (PDR) Faz-1’de Kök(Ex) grubunda, Faz-2’de 20 ml/kg grubunda önemli bulunmuştur (P<0,05). Faz-2’de yağ depolama oranı (LDR) ekstrakt gruplarında kontrol grubundan düşük belirlenmiştir (P<0,05). Faz-2’de Kondisyon faktörü (KF), Viserosomatik indeks (VSI), Hepatosomatik indeks (HSI) değerleri kontrol grubuna göre önemli bulunmuştur (P<0,05). Faz 2 ve Faz 1'de (özellikle Kök(Ex) grubunda), balık kas ve karaciğerinde ham protein oranları (%HP) artarken, ham lipit oranları (%HY) kontrolden düşük bulunmuştur (P<0.05). Hematolojik kan parametreleri Faz-1’de kontrol grubundan yüksek bulunmuştur (P<0,05). Faz-2’de ise ortalama eritrosit hacmi (MCV), ortalama eritrosit hemoglobini (MCH), ortalama eritrosit hemoglobin konstrasyonu (MCHC) ve trombosit (PLT) değerleri gruplar arasında önemli derecede fark göstermiştir (P<0,05). Kan serumunda glikoz, kolesterol, trigliserit, düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL), alanin aminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz (AST) ve amilaz seviyeleri ekstrark gruplarında kontrol grubundan düşük, yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL), alkalen fosfotaz (ALP) ve total porotein (TP) seviyeleri ise yüksek olarak belirlenmiştir (P<0,05). Bağırsak histolojisinde stratum kompaktum (SC), sub mukoza (SM), lamina propia (Lp), villi boyu (Vb), villi genişliği (Vg), villi alanı (VA), mukozal katlanmalar, kas kalınlıkları (TM) ve goblet hücre (Gb) yoğunluğu artarak olumlu yönde etkilenmiş ve 20 ml/kg en iyi grup belirlenmiştir. Karaciğer histolojisinde kontrol grubunda belirlenen vakuolizasyon alanları, hepatoselüler dejenerasyon alanları, apoptozik hepatosit nükleus ve nekrotik alanların ekstrak gruplarında azaldığı belirlenmiştir. Eprüvasyon testi sonucunda 2,5 ml/kg ekstrakt ilavesinin Lactococcus garvieae enfeksiyonuna karşı hastalık direncini olumlu yönde geliştirdiği belirlenmiştir. Kuadratik polinomal regrasyon sonucuna göre 20-25 ml/kg (24,06±0,93) ekstrakt ilavesi balık gelişim performansı, vücut kompozisyonu, hematolojik ve biyokimyasal kan parametreleri, karaciğer ve bağırsak histolojik yapılarını olumlu yönde etkileyebilecek uygun doz olarak belirlenmiş olup alabalık yemlerinde karahindiba ekstraktının alternatif bir yem katkı maddesi olabileceği sonucuna varılmıştır.