Cumhuriyet Dönemi Aydınlarının İslam'a Bakışı
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Bekir Topaloğlu
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
İkinci Meşrutiyet ile 1950 arası olarak sınırlandırılan
dönemde kendileri İslam alimi olmadıkları halde İslâm'ın günümüze hitabı
konularında fikir yürütüp kalem oynatmış aydınlarımız baz alınarak yola çıkılan
tez bir giriş, üç bölüm, bir değerlendirme ve bir sonuçtan oluşmaktadır.
Giriş kısmında, aydınların fikir yapılarını şekillendiren
tarihi ve sosyal çevreyi yansıtabilme amacıyla, dönemin siyasî ve kültürel
ortamı ele alınarak aydını oluşturup şekillendiren çevre ile dönemin fikir
akımları kısaca tanıtılmıştır.
Birinci bölümde genel olarak aydınların din ve İslâm’a
kavramsal bakışları ve bu bağlamda dinin evrimi, toplumsal ilerlemeye etkisi ve
İslâm’da reform konularına yaklaşımlarından sonra İslâm’ın itikat, ibadet ve
ahlâk konularına yaklaşımları incelenmiştir.
İkinci bölümde aydınların İslâm’ın hukuk ve sosyal hayatı
düzenlemesine bakışlarını ele alarak laiklik, ekonomik düzen, cihad, kadın ve
aile konularındaki görüşlerini işlenmiştir.
Üçüncü ve son bölümde ise aydınların din alimleri, hilâfet
kurumu, hadis, kelâm, tasavvuf, sanat ve dil gibi ilim ve geleneklere
bakışlarına yer verilmiştir.
Değerlendirme kısmında aydınların görüşleri ana hatları
itibarıyla kaynak, tutarlılık ve vakıaya uygunluk açılarından özlü bir şekilde
değerlendirilmeye, sonuçta da varılan neticeler özetlenmeye çalışılmıştır.