Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Ayşe Neyran Orhunbilge
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Gerçekte
herhangi bir olguyu etkileyen dinamikler çok karmaşıktır ve her alanda
olayların akışını etkileyen faktörler çok sayıda (genellikle sonsuz sayıda)
özellik tarafından belirlendiğinden çok boyutludur. Bu durum, olayların çok boyutlu
olarak ele alınmasını, yani araştırmalarda çok değişkenli istatistik yöntemlerin
kullanılmasını kaçınılmaz kılmaktadır. Aksi halde, çok sayıda değişken ve
ortaklaşa etkileri dikkate alınmamış olur. Bu durumda olaylar gerçek
görüntülerinden uzak ve oldukça basit bir şekilde tanımlanmış olur. Dolayısıyla
illerin sosyoekonomik gelişmişliğini etkileyen çok sayıda değişken olmasına karşın
gelişmişliği gerçek görüntüsüne yakın bir şekilde tanımlamak amacıyla, olguyu belirleyen
sonsuz sayıdaki özelliğinden, ölçülebilen ve göreceli olarak karşılaştırılabilen
çok sayıdaki sosyoekonomik göstergeler yardımıyla gelişmişlik düzeyleri olgusu
çok boyutlu uzayda tanımlanmaya çalışılmaktadır.
Yapılan
bilimsel çalışmalarda, genel bir gelişmişlik tanımı yapmanın güç olduğu, her türden
tanımın da tartışmaya açık yönlerinin olacağı, altı çizilerek vurgulanmaktadır.
Bunun yanında, her ne kadar üzerinde uzlaşılmış bir tanım ortaya konulamamış
olsa da, yapılacak tanımların sosyoekonomik alanlardan seçilen birçok gösterge
kullanılarak, bütüncül bir yaklaşım içinde yapılması gerektiği ifade
edilmektedir. Ayrıca, gelişme sürecinden etkilenebilecek veya bu süreci
etkileyecek diğer sosyoekonomik göstergelerin de dikkate alınması gerektiğidir.
Ayrıca
şu hususu vurgulamakta yarar var ki, gelişmenin çok değişkenli ve karmaşık bir
olgu olmasından ötürü, her türlü analiz farklı göstergeleri içerebileceğinden,
sonuçları itibariyle özgünlük arz etmektedir. Nitekim bu çalışmada benimsenen
gelişme anlayışı, dar kapsamlı ekonomik büyüme sınırlarının ötesine taştığından
belirtilen zorlukları içinde barındırmaktadır.
Bu
çalışma başlıca şu bölümlerden oluşmaktadır: Birinci bölümünde incelenmesi
amaçlanan illerin sosyoekonomik gelişmişliği tanımlandıktan sonra sosyoekonomik
gelişme kavramı başlığı altında sosyoekonomik gelişmişliğin tanımı, dengeli
gelişme ve kalkınma planları, illerin sosyoekonomik gelişmişliğinin amacı,
kapsamı, yöntemi ve genel kabul görmüş göstergeleri açıklanmaktadır. İkinci
bölümünde, araştırmada kullanılan çok değişkenli istatistik yöntemlerden faktör
ve diskriminant analizlerinin yanında bu yöntemlerle ilgili bazı temel kavramlar
ve varsayımlar açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde ise, araştırmanın sonuçları
değerlendirilmektedir.