Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tez Danışmanı: Kemal Öztemel
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Strese Bağlı Büyüme Psiko-Eğitim Programının üniversite öğrencilerinin strese bağlı büyüme düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Bu genel amaç doğrultusunda ilk olarak Strese Bağlı Büyüme Ölçeği Kısa Formunun Türkçeye uyarlanması amaçlanmıştır. Ardından üniversite öğrencilerinin strese bağlı büyüme düzeyini artırmayı hedefleyen psiko-eğitim programı hazırlanmıştır. İkinci aşamada çalışmanın genel amacı doğrultusunda iç içe karma desen kullanılmıştır. İç içe karma desende tasarlanan çalışmanın nitel aşamasında üniversite öğrencilerinin strese bağlı büyüme deneyimlerinin ortaya çıkmasında etkili kişisel ve sosyal kaynakları ile baş etme becerilerini belirlemek ve programın alt yapısını oluşturmak amacıyla 11 üniversite öğrencisiyle görüşmeler yapılmış ve araştırmanın nitel verileri toplanmıştır. Nitel aşamada toplanan veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel deneysel aşamasında ön test, son test, izleme ölçümlerinin yapıldığı kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Çalışmanın deneysel aşamasında deney grubunda 14, kontrol grubunda 14 olmak üzere toplam 28 katılımcı yer almıştır. Araştırmanın nicel verileri Strese Bağlı Büyüme Ölçeği Kısa Formu ile toplanmıştır. Nicel aşamada elde edilen verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi, tekrarlayan tek yönlü varyans analizi ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Bunun yanı sıra psiko-eğitim programının değerlendirilmesi için gerçekleştirilen nitel çalışmada deney grubu katılımcılarından Psiko-Eğitimi Değerlendirme Formu ile görüşleri alınmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında elde edilen bulgular Türkçeye uyarlaması gerçekleştirilen Strese Bağlı Büyüme Ölçeği Kısa Formunun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu göstermiştir. Araştırmanın nitel aşamasındaki bulgulara göre strese bağlı büyüme düzeyi yüksek bireylere ilişkin baş etme becerileri, kişisel kaynaklar, sosyal kaynaklar ve farkındalık temaları tespit edilmiştir. Araştırmanın deneysel kısmında yer alan nicel bulgulara göre Strese Bağlı Büyüme Psiko-Eğitim Programına katılan katılımcıların strese bağlı büyüme düzeyinde deney grubu lehine anlamlı bir artış olduğu ve sekiz hafta sonra yapılan izleme ölçümlerinde de bu değişimin kalıcı olduğu görülmüştür. Psiko-eğitim programının değerlendirildiği nitel araştırma bulgularına göre, katılımcılar oturum içerikleri, etkinlikleri ve program sürecine ilişkin olumlu geri bildirimlerde bulunmuşlardır. Bunun yanı sıra programın bilişsel, duygusal ve sosyal temaları ele alan oturumlarının katılımcılar için strese bağlı büyümenin teşvik edilmesinde ön plana çıktığı görülmüştür. Araştırmanın nitel ve nicel sonuçları birlikte ele alındığında Strese Bağlı Büyüme Psiko-Eğitim Programının üniversite öğrencilerinin strese bağlı büyüme düzeylerini artırmada etkili bir program olduğu görülmüştür. Programın strese bağlı büyümeyi artırmaya yönelik bilişsel, duygusal, davranışsal ve sosyal ögelerinin yanı sıra farkındalık, psikolojik dayanıklılık ve problem çözme becerilerin artırılması yoluyla büyümeye katkı sağladığı görülmüştür. Programın ruh sağlığı çalışmalarında kullanılabileceği düşünülmektedir.