Türkiye'de Yayılış Gösteren Polygonum L. (Polygonaceae) Taksonlarının Morfolojik, Palinolojik ve Moleküler Yönden İncelenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Serdar Makbul
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu çalışma ile ülkemizde yayılış gösteren Polygonum L. (Polygonaceae) cinsine ait 28 ( P. cappadocicum hariç) takson ( 727 kayıt ) analiz edilerek genişletilmiş be timleri, korolojik özellikleri ve tür düzeyindeki teşhis anahtarı yeniden düzenlenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda Polygonum praelongum Coode & Cullen, Polygonum equisetiforme Sibth. & Sm’nin, Polygonum mersinicum M. Keskin, P. karacae Ziel. & Borat’nin taksonunun eşadı yapılmıştır. Ayrıca Polygonum longipes Hal. & Charrel taksonunun ülkemizde yayılış göstermediği ortaya konulmuştur. Türkiye Bitkileri Listesi’nde Polygonum setosum subsp. luzuloides (Jaub. & Spach) Leblebici olarak değerlendirilen taksonun
Polygonum luzuloides Jaub. & Spach, Polygonum setosum Jacq. subsp. setosum olarak ele alınan taksonun ise P. setosum Jacq. olduğu tez ve literatür verilerine göre belirlenmiştir. Polygonum patulum subsp. patulum Polygonum bellardii ’nin, Polygonum patulum subsp. pulchellum ise P. pulchellum ’un eşadı y apılmıştır. Tez kapsamında incelenen endemik ve ender taksonların tehtid sınıfları yeni bilgiler ışığında gözden geçirilerek 9 taksonun tehlikede (EN) ( P. afyonicum Leblebici & Gemici, P. argyroceleon Kunze, P. ekimianum Leblebici, H. Duman & Aytaç, P. ist anbulicum M. Keskin, P. karacae , P. melihae Gemici & Kit Tan, P. samsunicum Yıldırımlı & Leblebici, P. sivasicum Kit Tan & Yıldız ve P. terzioglui S. Makbul, Coskunç. & S. Kundakçı), 1 taksonun ( P. salebrosum Coode & Cullen) hassas (VU), 1 taksonun Polygonum paronychioides C.A. Meyer) Kritik (CR) ve 18 taksonun ise yaygın olduğu belirlenmiştir. Tez ile ayrıca incelen 27 taksonun palinolojik özellikleri ilk kez ayrıntılı şekilde tespit edilmiştir. Yapılan sayısal analizlerle makromorfololojik karakterlerden ; bitkinin hayat formu, kök yapısı, okrea boyu, yaprak tüylülük durumu, pedisel boyu, dış sıra stamen uzunluğu, stamen tabanında salgı bezlerinin varlığı/yokluğu, ve
anter rengi; palinolojik karakterlerden polar ve ekvatoral eksen uzunluğu, polen tipi ve ekzin süslemesinin önemli ayırıcı karakterler olduğu belirlenmiştir. Ayrıca Polygonum üyelerinin tür düzeyinde ayırmada nrITS verilerinin etkili olduğu ve Polygonum cinsinin monofiletik olduğu ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: I UCN, Koroloji, Madımak, Morfoloji, nrITS, Polen, Polygonum