Güneydoğu Karadeniz’de Zooplankton ve Mikroplastiklerin Dağılımı ve Etkileşimi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Su Ürünleri (Dr), Türkiye

Tez Danışmanı: Ülgen Aytan

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Güneydoğu Karadeniz’de mikroplastiklerin su kolonunda dağılımı, kompozisyonu, olası kaynakları ilk kez eş zamanlı olarak zooplanktonlaetkileşimi ile araştırılmıştır. Ayrıca deneysel çalışmalar ile mikroplastiklerin Karadeniz pelajik besin zincirine olası giriş yolları ve zooplanktonun beslenmesine etkileri değerlendirilmiştir. Örnekler Temmuz 2019- Haziran 2020 tarihleri arasında mevsimsel olarak Sinop Karasu, Samsun Kızılırmak, Yeşilırmak, Ordu Melet, Giresun Aksu, Trabzon Değirmendere ve Rize Fırtına nehirleri ağzı ve kıyısalından toplanmıştır. Mikroplastikler ve zooplankton su kolonunda WP2 plankton ağı ile toplanmıştır. Mikroplastikler fiziksel olarak görsel sayım yöntemi ile stereomikroskop ile, kimyasal olarak ise FTIR ile karakterize edilmiştir. Mikroplastik konsantrasyonu su kolonunda 0.4-325.4 adet.m^-3(41.6±77.7 adet.m^-3) arasında değişim göstermiştir. Su kolonunda parça en sık rastlanılan mikroplastik tipi olurken, yeşil en sık rastlanılan renk, < 1 mm en yaygın boyut, PET ve PE en baskın polimerler olmuştur. Mikroplastiklerin pelajik bölgede mesoplanktonla karşılaşma oranları 0.01-255.2 mp.zoo^-1 arasında değişmiştir. İncelen zooplankton türleri içersinde en yüksek mikroplastik tüketimi 0.052±0.077 mp.birey^-1 ile Calanus euxinus’da belirlenmiştir. Beslenme deneylerine göre, seçilen tüm zooplankton türlerinde mikroplastik tüketimi tespit edilmiştir. Beslenme deneylerinde zooplankton türleri mikroplastiklere karşı mikroplankton üzerinde seçici beslenme davranışı sergilemiştir

Bu çalışmanıın sonuçları Güneydoğu Karadeniz’de pelajik ekosistemin ve zooplanktonun değişen miktar ve kompozisyonda mikroplastiklerle kontamine olduğunu göstermektedir. Mikroplastiklerin su kolonunda ekonomik ve ekolojik olarak önemli türler için yüksek biyoeldeedilibilirliği, Karadeniz ekosisteminin biyojeokimyası ve mikroplastik ve ilşikili kimyasalların insan dahil üst besinsel seviyeleri aktarımı dolayısıyla endişe sebebidir.