Zihin yetersizliği olan öğrencilerin istihdamsürecine hazırlanmasında video model yöntemiile sosyal beceri öğretimi: Karma yöntemaraştırması

Bu araştırmada, zihin yetersizliği olan lise öğrencilerinin istihdam sürecinde gerekli görülen sosyal beceri öğretimi yapılmıştır. Bu amaçla öncelikle istihdam edilebilirliklerini arttırabilmeye yönelik gerekli sosyal beceri belirlenmiştir. Belirlenen sosyal beceriler arasında yer alan "olumsuz durumların bildirilmesi" becerisinin video modelle öğretiminin etkililiği sınanmıştır. Öğretimi gerçekleştirilen olumsuz durumların bildirilmesi sosyal becerisinin kalıcılığı ve farklı ortamlara genelleme durumları değerlendirilmiştir. Araştırma karma yöntem araştırmasının keşfedici sıralı deseni kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın ilk aşamasında nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Zihin yetersizliği olan bireylerin işveren ve yöneticileri, iş arkadaşları ve sınıfında kaynaştırma öğrencisi bulunan meslek lisesi öğretmenlerinin görüşlerine başvurulmuştur. İkinci aşamada, "Olumsuz durumların bildirilmesi" video modelle öğretilmiştir. Tek denekli araştırma yöntemlerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın üçüncü aşamasında araştırmaya katılan zihin yetersizliği olan lise öğrencilerinin ve öğretmenlerinin gerçekleştirilen öğretime ilişkin görüşleri belirlenmiştir. Araştırmanın ilk bulgusunda işveren ve yöneticiler, iş arkadaşlarının yanı sıra öğretmenlerin de görüşleri doğrultusunda istihdam edilebilme için gerekli sosyal beceriler belirlenmiştir. Bunlar; zihin yetersizliği olan bireylerin iş hayatında olumsuz durumların bildirilmesi, verilen görevlerin anlaşılmaması, nezaket kuralları, iletişim ve ifade becerilerinde yaşadıkları güçlüklerle baş edebilmesi. Hafif düzeyde zihin yetersizliği olan lise öğrencilerinde olumsuz durumların bildirilmesi sosyal becerisinin öğretiminde video modelle öğretim yönteminin etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Bulgular ayrıca, zihin yetersizliği olan lise öğrencilerinin ve öğretmenlerinin video modelle öğretim yönteminin tercih edilen, olumlu, etkili bulunan ve farklı becerilerin öğretiminde kullanılabileceği yönünde görüşleri ortaya koymuştur.