Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Demet Yılmaz Yıldırım
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Çalışma, kentsel yaşam kalitesinin geliştirilmesi bağlamında algılanabilirlik kavramını çok boyutlu bir yaklaşımla ele almayı ve bu doğrultuda bütüncül bir model önermeyi amaçlamaktadır. Literatürde kentsel yaşam kalitesi çoğunlukla nesnel göstergeler üzerinden değerlendirilirken, bireylerin çevreyi algılama ve anlamlandırma süreçlerini içeren algısal boyutun yeterince bütüncül ele alınmadığı görülmektedir. Bu bağlamda algılanabilirlik; okunabilirlik, görülebilirlik, hatırlanabilirlik ve imgelenebilirlik bileşenleri üzerinden ele alınmıştır. Çalışma, algılanabilirliğin yalnızca fiziksel çevre özellikleriyle değil, kullanıcı deneyimleriyle birlikte şekillendiği varsayımına dayanmaktadır. Bu doğrultuda fiziksel ve sosyo-psikolojik verilerin birlikte değerlendirildiği çok katmanlı bir model geliştirilmiştir. Önerilen model, farklı analiz yöntemlerinin bir arada kullanıldığı beş aşamalı bir süreçle kurgulanmıştır. Model, Trabzon Meydan Parkı ve yakın çevresinde uygulanmış; bulgular, algılanabilirliği yüksek mekânların yön bulma kolaylığı, mekânsal süreklilik, görsel hâkimiyet ve kullanıcı belleğinde yer etme açısından daha güçlü deneyimler sunduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca fiziksel ve algısal değerlendirmeler arasındaki farklılıklar, kullanıcı odaklı tasarımın önemini göstermiştir. Sonuç olarak çalışma, algılanabilirliğin kentsel yaşam kalitesinde temel bir parametre olduğunu ortaya koyarak uygulanabilir bir model sunmaktadır.