Dijitalleşen Devletin Tarımsal Yüzü: Çiftçi Kayıt Sisteminin Yeni Ekonomi- Politiği*

Subaşi E.

İçtimaiyat (Online), cilt.10, sa.Digital Transformation in Society, Governance, and Global Affairs, ss.176-198, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 10 Sayı: Digital Transformation in Society, Governance, and Global Affairs
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.33709/ictimaiyat.1992153
  • Dergi Adı: İçtimaiyat (Online)
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.176-198
  • Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Dijitalleşme, devletin toplumsal ve ekonomik alanları görme, sınıflandırma ve yönetme kapasitesini

yeniden şekillendirmektedir. Tarım sektörü de bu dönüşümden önemli ölçüde etkilenmiş;

üreticilerin kayıt altına alınması, tarımsal desteklerin dağıtılması ve üretim faaliyetlerinin izlenmesi

amacıyla çeşitli dijital kayıt sistemleri geliştirilmiştir. Bu çalışma, Türkiye’de 2001 yılında

uygulamaya konulan Çiftçi Kayıt Sistemi’ni (ÇKS) yeni ekonomi-politik perspektiften analiz

etmektedir. Çalışmanın temel iddiası, ÇKS’nin yalnızca idari etkinliği artıran teknik bir araç

olmadığı; devletin tarımsal alanı görünür, ölçülebilir ve yönetilebilir hâle getiren siyasal ve kurumsal

bir düzenleme olduğudur. Çalışmada yorumlayıcı nitel belge analizi yöntemi kullanılmış; ÇKS’ye

ilişkin mevzuat, politika belgeleri ve ilgili kurumsal düzenlemeler yeni ekonomi-politik çerçeve

içinde değerlendirilmiştir. Bu çerçevede makale, ÇKS’nin hangi üreticileri ve üretim biçimlerini

görünür kıldığını, hangilerini kayıt rejiminin dışında bıraktığını ve tarımsal desteklere erişimi nasıl

yeniden yapılandırdığını incelemektedir. Analiz, ÇKS’nin tarımsal alanı standartlaştırılmış

kategoriler üzerinden okunabilir hâle getirirken, mülkiyet ve belgelendirme koşulları üzerinden

seçici dışlanma mekanizmaları da üretebildiğini göstermektedir. Ayrıca kayıtlılığın desteklere ve

finansal ilişkilere erişimle giderek daha fazla bağlantılanması, dijital görünürlüğün çiftçinin

kurumsal ve ekonomik konumunu yeniden şekillendirdiğine işaret etmektedir. Bu bulgular,

dijitalleşmenin tarafsız ve kendiliğinden gelişen bir teknolojik süreç olmadığını; belirli siyasal

tercihler, kurumsal öncelikler ve güç ilişkileri tarafından şekillendiğini ortaya koymaktadır.

Digitalisation is reshaping the state’s capacity to see, classify, and govern social and economic

domains. The agricultural sector has also been significantly affected by this transformation, with

various digital registration systems being developed to register producers, distribute agricultural

support, and monitor production activities. This study analyses Türkiye’s Farmer Registration

System (ÇKS), introduced in 2001, from a new political economy perspective. Its central argument

is that the ÇKS is not merely a technical instrument designed to enhance administrative efficiency,

but a political and institutional arrangement that renders the agricultural sphere visible,

measurable, and governable. The study employs qualitative interpretive document analysis,

examining legislation, policy documents, and relevant institutional regulations concerning the ÇKS

within a new political economy framework. It investigates which producers and forms of

production are rendered visible by the system, which remain outside the registration regime, and

how access to agricultural support is restructured. The analysis shows that, while the ÇKS makes

the agricultural sphere legible through standardised categories, it can also generate selective

mechanisms of exclusion through property and documentation requirements. Moreover, the

growing linkage between registration, access to support, and financial relations indicates that

digital visibility is reshaping farmers’ institutional and economic position. These findings

demonstrate that digitalisation is not a neutral or spontaneously evolving technological process,

but one shaped by particular political choices, institutional priorities, and relations of power.