Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Doğrultusunda Havayolu İşletmelerinin İklim Değişikliği ile Mücadele Stratejileri

Aysen E., Uygur S. M.

İşletme Araştırmaları Dergisi, cilt.18, sa.1, ss.519-541, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 18 Sayı: 1
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.20491/isarder.2026.2194
  • Dergi Adı: İşletme Araştırmaları Dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.519-541
  • Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Amaç – Temel faaliyetleri doğrultusunda havayolu taşımacılığı, küresel iklim değişikliğinden hem etkilenen hem de küresel ısınmayı hızlandıran bir konumda yer almaktadır. Bu araştırmada havayolu taşımacılığın önemli aktörleri olan havayolu işletmelerinin iklim değişikliğine yönelik farkındalık düzeylerinin iklim değişikliğiyle mücadele davranışları üzerindeki etkisini ortaya koymak amaçlanmaktadır. Yöntem – Türkiye’de, yolcu ve yük taşımacılığı yapan toplam yedi ticari havayolu işletmesi bulunmaktadır (SHGM, 2021). Söz konusu havayolu işletmelerinin yönetici kademelerinde yer alan 215 kişi ile anket gerçekleştirilmiştir. Havayolu işletmesi yöneticilerinin iklim değişikliği farkındalık düzeylerinin, iklim değişikliği ile mücadele davranışı üzerindeki etkilerini ortaya koyabilmek için yapısal eşitlik modellemesi (YEM) yapılmıştır. Bu çalışmanın keşfedici özelliği nedeniyle araştırmada KEKK-YEM kullanılmıştır. KEKK-YEM uygulanmasında SmartPLS paket programından faydalanılmıştır. Bulgular – Havayolu işletmesi yöneticilerinin kişisel farkındalık düzeyleri arttıkça iklim değişikliğini azaltma davranışlarının da arttığı belirlenmiştir. Ayrıca havayolu işletmesi yöneticilerinin iklim değişikliğinin etkileri ve sektörel girişimlere yönelik farkındalıkları arttıkça iklim değişikliğine uyum sağlama davranışlarının olumlu yönde etkilendiği gözlemlenmiştir. Araştırmaya katılanların büyük çoğunluğu iklim değişikliğini bir risk olarak algılamakta; yarıdan fazlası iklim değişikliğiyle mücadele unsurlarını işletme stratejilerine dahil etmektedir. Tartışma – Havayolu işletmesi yöneticilerinin iklim değişikliğine uyum sağlama bakımından fırsatlara cevap verme noktasında daha uyumlu oldukları anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda yöneticilerin; iklim değişikliği risk ve fırsatlarını önceden saptayarak sektörün iklim değişikliğinden nasıl etkilenebileceğini kapsamlı analizlerle ortaya koymaları beklenmektedir Ayrıca havayolu işletmelerinin emisyonları hafifletmeye yönelik sorumlulukların bilincinde olmasının geleceğin çevreci tüketicilerinin gözünde ayrıcalıklı; rekabette ise üstün bir konumuna ulaşmalarında stratejik bir avantaj sağlayacağı düşünülmektedir.
Purpose – In line with their core activities, airlines occupy a position that is both affected by global climate change and contributes to the acceleration of global warming. This study aims to identify the effect of airline companies’ climate-change awareness levels—given their role as key actors in air transport—on their climate change mitigation behaviors. Design/methodology/approach – There are seven commercial airlines engaged in passenger and cargo transport. A survey was administered to 215 individuals serving in managerial positions at these airlines. To examine the effects of airline managers’ climate-change awareness on climate change mitigation behavior, structural equation modeling (SEM) was employed. Given the exploratory nature of this research, Partial Least Squares–Structural Equation Modeling (PLS-SEM) was used, implemented via the SmartPLS software package. Results – It has been determined that as airline managers’ personal levels of awareness increase, their climate change mitigation behaviors also increase. Moreover, it has been observed that as managers’ awareness of the impacts of climate change and of sectoral initiatives rises, their adaptation behaviors are positively affected. The vast majority of respondents perceive climate change as a risk; more than half incorporate elements of climate change mitigation into their business strategies. Discussion – Airline managers appear to be more adaptable in responding to opportunities in the context of climate change adaptation. Accordingly, managers are expected to identify climate- related risks and opportunities in advance and to present comprehensive analyses of how the sector may be affected by climate change. Moreover, airlines’ awareness of their responsibilities to mitigate emissions is considered to confer a strategic advantage—positioning them as distinctive in the eyes of environmentally conscious consumers of the future and strengthening their competitive standing.