Otizm ve Zihinsel Yetersizliği Olan Bireylerin Eğitiminde Yapay Zeka Araçlarına İlişkin Ebeveyn Görüşleri

Creative Commons License

Gülay A.

YAŞADIKÇA EĞITIM, cilt.40, sa.1, ss.232-245, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 40 Sayı: 1
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.33308/26674874.2026401903
  • Dergi Adı: YAŞADIKÇA EĞITIM
  • Derginin Tarandığı İndeksler: Directory of Open Access Journals, TR DİZİN (ULAKBİM), Sobiad Atıf Dizini, European Reference Index for the Humanities and Social Science (ERIH PLUS)
  • Sayfa Sayıları: ss.232-245
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu araştırmada otizm spektrum bozukluğu ve zihinsel yetersizliği olan bireylerin eğitiminde yapay zekâ araçlarının kullanımına ilişkin ebeveyn görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni ile yürütülen bu araştırmada, 13 ebeveynle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş, verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre ebeveynler, yapay zekâ tabanlı eğitim araçlarını genel olarak duymalarına rağmen işlevleri ve eğitimde nasıl kullanılacağı konusunda sınırlı bilgiye sahiptir. Katılımcılar, yapay zekâ destekli araçların akademik becerileri destekleyebileceğini, bireyselleştirilmiş öğrenme imkanları sunabileceğini ve görsel-işitsel öğrenmeyi teşvik edebileceğini ifade etmiştir. Ancak yapay zekâ araçlarının maliyeti, güvenlik sorunları, bağımlılık riski ve altyapı eksikliği gibi konular ebeveynler tarafından endişe kaynağı olarak öne çıkarılmaktadır. Katılımcılar, yapay zekâ araçlarının etkili ve güvenli bir şekilde kullanımını sağlamak için ebeveynlerin bu konuda bilgilendirilmesi ve eğitimler düzenlenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Araştırma bulguları, otizm ve zihin yetersizliği olan bireylerin eğitiminde yapay zekâ araçlarının entegrasyonuna yönelik ebeveyn farkındalığının artırılması, altyapı eşitsizliklerinin giderilmesi için mali destekler sağlanması ve ailelere yönelik güvenli teknoloji kullanımı eğitimlerini içeren politikaların geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
This study aims to investigate parental perspectives on the use of artificial intelligence (AI) tools in the education of individuals with autism spectrum disorder and intellectual disabilities. Conducted using a phenomenological design, one of the qualitative research methods, this study employed semi-structured interviews with 13 parents, and the data were analysed using content analysis. According to the findings, while parents have generally heard of AI-based educational tools, they possessed limited knowledge regarding their functions and how they can be utilised in education. Participants stated that AI-supported tools could enhance academic skills, provide individualised learning opportunities, and promote visual-auditory learning. However, concerns, such as the cost of AI tools, security issues, the risk of addiction, and infrastructure deficiencies emerged as significant challenges for parents. Participants emphasised the necessity of informing and educating parents to ensure the effective and safe use of AI tools. The research findings revealed the need to develop policies that include increasing parental awareness about the integration of AI tools into the education of individuals with autism spectrum disorder and intellectual disabilities, providing financial support to address infrastructure inequalities, and providing training on safe technology usage for families.