Akademik Veri Yönetim Sistemi
7. Uluslararası ve 25. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi, 14 - 17 Aralık 2023, ss.171, (Özet Bildiri)
Giriş ve Amaç: COVID-19 pandemisinde sağlık hizmetlerindeki yükün önemli kısmı ikinci ve üçüncü basamak
hastanelerde yoğunlaşmıştır. Bu nedenle hastanelerde meydana gelen ölümlerin tanımlayıcı epidemiyolojik
özelliklerinin belirlenmesi ileride yaşanılacak salgınlarda sunulacak sağlık hizmetlerinin yapılandırılması
açısından önemlidir.
Bu araştırmanın amacı, bir eğitim araştırma hastanesinde yatan hastalar arasında pandemi öncesi ve sonrası
dönemde gerçekleşen ölüm sayılarını karşılaştırmak, pandemi döneminde ölenler arasında kesinleşmiş
COVID-19 tanı yüzdesini saptamak, ölenleri kişisel özelliklerine ve öldükleri birimlere göre incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel tanımlayıcı tiptedir. Rize Eğitim Araştırma Hastanesi’nde 11 Mart 2018 ile
11 Mart 2022 tarihleri arasında ölen 3866 kişinin Excel dosya kayıtları hastane istatistik biriminden elde edilerek
retrospektif olarak incelendi. Kayıtlardan, toplam yatış süresi bir gün ve daha fazla olanlar ve taburcu kodu 10
(vefat) olanlar belirlendi. Ölenler arasında COVID-19 tanısı alanlar (ICD-U07.3) saptandı. Pandemi dönemi olan
11 Mart 2020-2022 tarihleri arasında gözlenen ölümlerin, pandemi öncesi dönem olan 11 Mart 2018-2020
tarihleri arasında gözlenen ölümlerden istatistiksel olarak farklı olup olmadığı tek örnekte Kolmogorow Smirnov
testi ile saptandı. Önceki iki yıla göre ölümlerdeki artış yüzdesi ham veriler üzerinden hesaplandı (pandemi
sonrası ölümler–öncesi ölümler)/pandemi sonrası ölümler)x100 denklemi kullanılarak). Ölümlerin kişi, yer ve
zaman özellikleri değerlendirildi. Yüzdeler hesaplanırken ayrı çalışma dosyaları oluşturularak duplike dosya
numaraları ayıklandı. İncelenen veri setinin Ölüm Bildirim Sistemine dayalı olmaması, sadece ölenlerin mevcut
tanılarını içermesi araştırmanın kısıtlılığıdır. Araştırmanın yürütülmesi için Rize İl Sağlık Müdürlüğünden ve
hastane başhekimliğinden resmi izin, RTEÜ Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik
Kurulu’ndan etik onay alındı. Finansal destek alınmamıştır. Çıkar çatışması bulunmamaktadır.
Bulgular: Pandemi öncesi dönemde 1569, pandemi döneminde 2297 ölüm olduğu ve pandemi dönemindeki
ölümlerin pandemi öncesi döneme göre %31,6 oranında artmış olduğu belirlendi. Pandemi öncesindeki
ölümlerde U07.3 ICD kodu bulunmazken, pandemi sonrasında, kesin ölüm nedeni olarak tanımlanamamakla
birlikte, ölenlerin %32,7’ sinin (752) U07.3 ICD kodlu COVID-19 tanısı aldığı görüldü. COVID-19 tanısı almış
olanlarda ortalama hastanede yatılan gün sayısı 12,9±0,4 (medyan=11.0) saptandı. Ölümlerin epidemik eğrisi
çizildiğinde 2020 Aralık ve 2021 Eylül aylarında yoğunlaştığı görüldü. Pandemi döneminde hastanede on
bir yeni pandemi kliniği, iki pandemiye özel yoğun bakım ünitesi oluşturulduğu ve ölümlerin % 15,8’ inin
oluşturulan bu kliniklerde gerçekleştiği tespit edildi. Pandemi döneminde ölenlerin %83,8’inin ikametgahı
Rize, geri kalanı diğer illerdi. Ölenlerin %88,8’i 55 yaş ve üzerindeydi. Pandemi öncesi ve sonrasında 55 yaş
ve üzerindeki ölümlerin sıklığı sırasıyla %39,8 ve %60,2 olarak saptandı (p=0,02). Ölenlerin cinsiyete göre
dağılımı benzerdi (p>0,05).
Sonuç: Araştırma, incelenen eğitim ve araştırma hastanesinde pandemi döneminde ölümlerin üçte bir
oranında artmış olduğunu göstermiştir. Ölenlerin yaklaşık üçte birinin COVID-19 tanısı aldığı, bu dönemde ek
pandemi klinikleri açıldığı saptanmıştır. Pandeminin eğitim araştırma hastanesine önemli bir yük oluşturduğu
anlaşılmıştır. İlerideki hastane salgın planları açısından tanı olanaklarının iyileştirilmesi, kayıt ve istatistik
programlarındaki yetersizliklerin giderilmesi ve ileri araştırmaların yürütülmesi önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, hastane, fazladan ölüm