Akademik Veri Yönetim Sistemi
GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, cilt.15, sa.29, ss.315-350, 2026 (TRDizin)
Bu çalışma, Journal for the Cognitive Science of Religion’da yayımlanan makaleleri tematik içerik analizi ve betimsel bibliyometri temelinde sistematik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Dergi arşivinin sistematik taraması sonucunda çekirdek olarak 46 makale yakın okuma ve el kodlamasına tabi tutulmuştur (kuramsal n=30, ampirik n=16). Standartlaştırılmış anahtar terimler, akademik üretimin inanç ve temsil, pratik ve deneyim, ahlâk ve iş birliği, bellek ve aktarım, ölçüm ve yöntem odaklarında yoğunlaştığını göstermektedir. Bilişsel mekanizma ekseninde yinelenen mekanizmalar faillik algısı (HADD), zihinselleştirme (ToM), teleolojik akıl yürütme, asgarî karşı sezgisel temsiller (MCI), bedenleşme ve emilim ile itibar ve doğaüstü gözetim beklentileri olarak belirginleşmektedir. Ampirik araştırmalarda örneklemler ağırlıkla yetişkin ve öğrenci evrenlerinden oluşmakta, kültürel çerçevede WEIRD payı dikkat çekmektedir. Ülke katkıları Anglosfer merkezli bir omurgaya işaret etmektedir (ABD n=11, Birleşik Krallık n=8); İsveç n=6 ve Danimarka n=5 başta olmak üzere İskandinav hattı ikinci ekseni oluşturmaktadır. Bulgular, JCSR’nin kuramsal tartışmayı derinleştirirken mekanizma temelli açıklamaları pratik ve toplumsal alanlara taşıyan görece tutarlı bir tematik ekoloji sunduğunu göstermektedir. Din psikolojisi açısından bu yapının, Tanrı tasavvuru ve niyet atfı, ritüel deneyiminde duygu düzenleme ve dikkat, ahlâk ve iş birliğinde itibar ve gözetim beklentileri gibi ölçülebilir karşılıklarla uyuşabileceği; deneysel paradigmalar için uygulanabilir bir temel sağlayabileceği; JCSR’de sistematikleşen kuramsal çerçevelerin din psikolojisi araştırmalarının tasarım kararlarında referans alınabileceği değerlendirilmektedir.