ESKİ TÜRKÇEDE İSİM TAMLAMALARINDA İLGİ VE İYELİK EKLERİNİN İŞARETSİZLİĞİ
Türkbilig, cilt.2026, sa.52, ss.330-348, 2026 (Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 2026 Sayı: 52
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.59257/turkbilig.1751384
- Dergi Adı: Türkbilig
- Derginin Tarandığı İndeksler: Scopus, Linguistic Bibliography, MLA - Modern Language Association Database, TR DİZİN (ULAKBİM), MLA International Bibliography
- Sayfa Sayıları: ss.330-348
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Türkçede isim tamlaması kuruluşlarında iyelik eki zorunludur. İsim tamlaması ilgi eki almasına bağlı olarak belirlilik gösterir. Belirtili isim tamlamalarında iyelik eki yanında ilgi eki de zorunludur. Türk dili ilk yazılı eserlerinin yer aldığı Eski Türkçe döneminde, ilgi eki ve iyelik ekinin isim tamlaması kuruluşunda günümüzdeki kadar yaygın olmadığı görülür. İlgi hâli eki almadan belirtili isim tamlaması değerinde olan yapılar vardır. Bunun yanında ilgi eki ve iyelik ekini almadığı hâlde belirtisiz isim tamlaması değerinde olan yapılar da mevcuDur. Bu eklerin isim tamlamalarında kullanılmaması belli kurallara bağlıdır. Ayrıca eksiz yapılar Eski Türkçe dönemine özgü bazı söz dizimsel niteliklere sahiptir. Bu çalışmada iyelik eki almadan belirtisiz isim tamlaması niteliği gösteren yapılar ve ilgi hâli eki kullanılmadan belirtili isim tamlaması özelliği gösteren yapılar incelenmiştir. Onların hangi şartlarda eksiz kullanıldığı belirlenmeye çalışılmıştır. Bu yapıların ortaya çıkış şekli hakkında çıkarımda bulunulmuştur.
In Turkish, the possessive suffix is obligatory in noun phrase constructions. A noun phrase’s specificity is contingent upon adding a genitive suffix. The relative suffix is obligatory in conjunction with the possessive suffix in definite noun phrases. In the Old Turkish period, during which the first wriDen works of Turkish were produced, it is evident that the genitive and possessive suffixes were not as prevalent in forming noun phrases as they are in the present day. It is evident that there are structures which possess the characteristics of a definite noun phrase despite the absence of a genitive case suffix. “Moreover, there are cases where structures exhibit the properties of indefinite noun phrases, even in the absence of genitive or possessive suffixes. These suffixless structures also display distinctive syntactic features characteristic of the Old Turkish period.”. This study examines structures that exhibited the feature of indefinite noun phrases without the possessive suffix and structures that exhibited the feature of definite noun phrases without the relative suffix.