Akademik Veri Yönetim Sistemi
Kemal Tahir Çalışmaları, cilt.1, sa.1, ss.155-176, 2026 (Hakemli Dergi)
Bu çalışma, Türk edebiyatının önemli yazarlarından Kemal Tahir’in Arabacı adlı öyküsünü emeğin dönüşümü, cinsiyet rolleri ve taşra etiği ekseninde incelemektedir. Kemal Tahir’in yapısal olarak öykü türünün sınırlarına en yakın eserlerinden biri olan Arabacı 1940’lı yılların Anadolu’sundaki toplumsal kırılmaları mikro düzeyde yansıtır. Çalışmada öykünün başkarakteri olan arabacı geleneksel, pre-kapitalist üretim biçimlerinin bir temsilcisi olarak ele alınmış; öyküdeki tren imgesi üzerinden sanayileşmenin ve modernleşmenin el emeği üzerindeki dönüştürücü ve yabancılaştırıcı etkisi irdelenmiştir. Ayrıca öyküdeki erkeksiz ev sembolizmi ile ataerkil yapıda kadının ikincil konumu ve ekonomik bir mübadele nesnesine dönüşme süreci tartışılmıştır. Çalışmanın ana odak noktalarından biri olan taşra etiği bağlamında karakterin yaşadığı vicdani hesaplaşma analiz edilmiştir. Başlangıçta pragmatik ve cinsel arzularla hareket eden arabacının, misafir olduğu evdeki yoksulluk ve çaresizlikle karşılaşınca yaşadığı utanma ve mahcubiyet duygusu, taşra ahlakının birey üzerindeki baskın etkisinin bir göstergesi olarak sunulmaktadır. Sonuç olarak makale Arabacı öyküsünün sadece bir geçiş dönemi belgesi değil, aynı zamanda Kemal Tahir’in insanı toplumsal koşullarıyla kavrayan özgün gerçekçiliğinin tipik bir örneği olduğunu ortaya koymaktadır.
This study examines “Arabacı”, a short story by Kemal Tahir and a major figure in Turkish literature, through the lenses of the transformation of labor, gender roles, and provincial ethics. Structurally, “Arabacı” is one of Kemal Tahir’s works closest to the boundaries of the short story genre and reflects the social ruptures of Anatolia in the 1940s at a micro level. The study treats the story’s protagonist, the cart driver(arabacı), as a representative of traditional, precapitalist modes of production and examines the transformative and alienating effects of industrialization and modernization on manual labor through the image of the train. In addition, the study discusses the symbolism of the “erkeksiz ev” [house with no men] in relation to women’s secondary position within the patriarchal structure and the process of how they are reduced to an object of economic exchange. The study analyzes the character’s moral self-confrontation within the framework of provincial ethics, one of the study’s main focal points. The article presents the sense of shame and embarrassment, which the cart driver who initially acts out of pragmatic and sexual desires experiences when confronted with the poverty and desperation of the household he visits, as an indication of the dominant influence of provincial morality on the individual. Ultimately, the article demonstrates “Arabacı” to be not merely a document of a transitional period but also a characteristic example of Kemal Tahir’s distinctive realism, which comprehends humans within their social conditions.