İsrail-Filistin Sorununda İki Devletli Çözüm: ABD Yönetimlerinin Karşılaştırmalı Analizi (2000–2025)

Demir T., Bozkurt A.

5. Ulusal Siyaset Bilimi Kongresi, Adana, Türkiye, 19 - 20 Eylül 2026, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Adana
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

İsrail-Filistin çatışmasının çözümüne yönelik en yaygın diplomatik formül olan iki devletli çözüm, Oslo Barış Süreci'nin fiilen çökmesi ve İkinci İntifada'nın başlamasından sonra giderek daha fazla tartışmalı hale gelmiştir. Buna rağmen ABD yönetimleri, uzun yıllar boyunca iki devletli çözümü desteklediklerini ifade etmeyi sürdürmüştür. Bu durum önemli bir paradoks ortaya çıkarmaktadır: Sahadaki gerçeklikler ve ABD'nin İsrail yanlısı politikaları iki devletli çözümün zeminini aşındırırken Washington, neden bu formüle bağlılığını korumaktadır? Daha da önemlisi, farklı siyasi partilerden gelen ABD başkanları iki devletli çözüme gerçekten aynı anlamı mı yüklemiştir? Bu çalışma, 2000–2025 yılları arasında görev yapan ABD başkanlarının iki devletli çözüme yönelik yaklaşımlarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Bu doğrultuda George W. Bush, Barack Obama, Donald Trump ve Joe Biden dönemlerinde yayımlanan Ulusal Güvenlik Stratejisi (National Security Strategy-NSS) belgeleri veri toplama kaynağı olarak kullanılmıştır. Toplam 333 sayfalık yedi NSS belgesi tematik içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma bulguları, ABD'nin iki devletli çözüme yönelik yaklaşımının tutarlı ve uzun vadeli bir stratejik yönelimden ziyade dönemsel öncelikler, başkanların liderlik tercihleri ve İsrail'in güvenliğine ilişkin değerlendirmeler tarafından şekillendirildiğini göstermektedir. Bu bağlamda Bush, Obama ve Biden yönetimlerinin iki devletli çözümü farklı gerekçelerle desteklediği söylenebilir. Bush yönetimi bu desteği demokrasi ve terörle mücadeleyle, Obama yönetimi bölgesel barış ve çok taraflı diplomasiyle, Biden yönetimi ise bölgesel entegrasyon ve İsrail'in güvenliğiyle ilişkilendirmiştir. Buna karşılık Trump yönetimleri iki devletli çözüm söyleminden belirgin biçimde uzaklaşmış, bunun yerine İsrail'in güvenliğini merkeze alan ve bölgesel normalleşme süreçlerini önceleyen alternatif bir yaklaşım benimsemiştir. Bu bulgular ışığında çalışma, iki devletli çözümün ABD dış politikasında değişmez bir normatif ilke olmak yerine başkanların önceliklerine ve bölgesel konjonktüre göre yeniden tanımlanan esnek bir politika aracı olarak işlev gördüğünü savunmaktadır. Dolayısıyla ABD'nin Filistin meselesine yaklaşımındaki süreklilik, iki devletli çözüme yönelik stratejik bir bağlılıktan çok farklı yönetimler tarafından yeniden üretilen bir söylemsel devamlılığı yansıtmaktadır

Anahtar Kelimeler: ABD, ABD Hükümetleri, İsrail, Filistin, İki Devletli Çözüm.