8. ISPEC ULUSLARARASI MODERN BİLİMSEL ARAŞTIRMALAR KONGRESİ , 1 - 08 Temmuz 2025, ss.1-200, (Özet Bildiri)
Günümüz teknolojisinin giderek artan hammadde ihtiyacı
en çok çimento sektöründe göze çarpmaktadır. Çimento sektörü için doğal ya da
atık farketmeksizin araştırılan hammaddeler arasından en önemlilerinden biri doğal
zeolitlerdir. Bu değerli endüstriyel hammaddeninpuzolan olarak kullanımı antik
Roma dönemine kadar uzansa da bilimsel literatürde detaylı olarak incelenmeleri
1990’lı yıllarda başlanmıştır. Doğal
zeolitlerin çimento sektöründe ilgi duyulan malzemelerden biri olmalarının
nedeni yüksek oranda silis/alümina içermeleri, puzolanik reaksiyona katılmaları,
düşük sıcaklıkta dehidratasyona uygunluğu gibi özelliklerinden dolayıdır. Doğal
zeolitlerin dünyada ve Türkiye’de zengin ve verimli yatakları bulunmasına
rağmen inşaat endüstrisinde kullanımı henüz tam olarak sağlanamamıştır. Bunun
en büyük nedenlerinden biri diğer doğal malzemelerde de karşılaşıldığı üzere
düşük erken dayanım değeridir. Doğal zeolitlerin söz konusu kristal
yapılarından dolayı bünyelerinde bulunan alümina ve silikanın çözülüp
reaksiyona katılması için belli bir süreye ihtiyaç duymaktadırlar. Bu nedenle
doğal zeolitlerin çimento üretiminde kullanılabilirliğini oluşturmak için uzun
aralıklı düzenli kristal yapılarına müdahale edilmesi gerekmektedir. Diğer bir
deyişle doğal zeolitin hızlıca reaksiyona girebilmesi için kristal yapısının
bozulması gerekmektedir. Doğal zeolitlerin kristal yapılarını bozmak için ise
çeşitli yöntemler mevcuttur. Bunlar ısıl işlem (kalsinasyon), mekanik
aktivasyon (öğütme), asit aktivasyonu ya da termomekanik aktivasyon gibi öğütme
ve kalsinasyon işlemlerinin birlikte uygulandığı aktivasyon yöntemleridir. Bu
çalışmada aktivasyon yöntemlerinden kalsinasyon incelenip, doğal zeolitin
çimento sektörüne kazanımındaki rolü irdelenecektir.