Azerbaycan Tarih Ders Kitaplarında Kafkas İslam Ordusu’nun Ele Alınması

Uluslararası Türk Dünyası Sempozyumu, Erzincan, Türkiye, 09 Ekim 2022, ss.703-710, (Tam Metin Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
Basıldığı Şehir: Erzincan
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.703-710
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet

Okul eğitiminde ders kitaplarından beklenen tek işlev şüphesiz bilgi aktarmak değil, bilgi aktarımının yanı sıra toplumun sosyal ve siyasi normlarını belleklere yerleştirmektir. Söz konusu olan tarih dersi olduğunda kitapların bu yönünün daha önemli olduğu açıktır. Tarih ders kitapları ile ulus inşasındaki en temel kavramlardan olan biz ve öteki algıları öğrencilere aktarılmakta, ortak geçmiş vasıtasıyla ortak benlik ve aidiyet duygusu oluşturulmakta, diğer bir ifade ile onlara kimlik verilmektedir. Her ne kadar kimlik ve aidiyet duygusu oluşturmanın tek yolu tarih ders kitapları değilse de belli bir eğitim aşamasından geçmiş olan herkese istisnasız ulaşan kaynak olmaları ile bu kitaplar ayrı bir öneme sahiptirler.

Bu açıdan bakıldığında Osmanlı İmparatorluğu’nun Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’ni askeri alanda desteklemek için Kafkas İslam Ordusu’nu kurması ve bu ordu vasıtasıyla Bakü Harekâtını gerçekleştirmesinin Azerbaycan tarih ders kitaplarında yer bulması önemlidir. 1918 yılında I. Dünya Savaşı’nın zor şartları altında görev yapan Kafkas İslam Ordusu faaliyette bulunduğu süre içerisinde, düşmanlarla çevrili bir alanda kuruluş mücadelesi veren Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin bu çabasının başarıya ulaşmasında ve Azerbaycan Türklerinin düşman unsurların saldırılarından korunmasında önemli görevler üstlenmişti. Azerbaycan okullarında okutulan tarih ders kitaplarında Kafkas İslam Ordusu hakkında verilen bilgiler günümüzde Azerbaycan’daki Türkiye algısı üzerinde şüphesiz etkili olacaktır.

Undoubtedly, the only function expected of textbooks in school education is not to convey information, but to implant the social and political norms of the society in the memory. This aspect of textbooks is more important for history lessons. History textbooks convey to students the perceptions of us and the other, which are the most fundamental concepts in nation-building, and create a common sense of self and belonging through the common past, in other words, identity. Although history textbooks are not the only way to create a sense of identity and belonging, these books have a special importance as they are a source that reaches everyone who has passed through a certain educational stage.

In this respect, it is important that Azerbaijani history textbooks mention the formation of the Caucasus Islamic Army by the Ottoman Empire to support Azerbaijan and the Baku Operation. The Caucasus Islamic Army, which served under difficult conditions in 1918, played an important role in protecting Azerbaijani Turks, who were struggling for liberation in a region surrounded by enemies, from enemy attacks. The information given about the Caucasus Islamic Army in history textbooks in Azerbaijan will undoubtedly have an impact on the perception of Turkey in Azerbaijan today. Bu açıdan bakıldığında Osmanlı İmparatorluğu’nun Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’ni askeri alanda desteklemek için Kafkas İslam Ordusu’nu kurması ve bu ordu vasıtasıyla Bakü Harekâtını gerçekleştirmesinin Azerbaycan tarih ders kitaplarında yer bulması önemlidir. 1918 yılında I. Dünya Savaşı’nın zor şartları altında görev yapan Kafkas İslam Ordusu faaliyette bulunduğu süre içerisinde, düşmanlarla çevrili bir alanda kuruluş mücadelesi veren Azerbaycan Halk Cumhuriyeti’nin bu çabasının başarıya ulaşmasında ve Azerbaycan Türklerinin düşman unsurların saldırılarından korunmasında önemli görevler üstlenmişti. Azerbaycan okullarında okutulan tarih ders kitaplarında Kafkas İslam Ordusu hakkında verilen bilgiler günümüzde Azerbaycan’daki Türkiye algısı üzerinde şüphesiz etkili olacaktır.