Akademik Veri Yönetim Sistemi
RIZE TRADE AND ECONOMY SUMMIT AND CONGRESS, Rize, Türkiye, 22 - 23 Ekim 2025, ss.62-63, (Özet Bildiri)
Büyük Dil Modelleri (LLM), büyük veri kümeleri üzerinde eğitilmiş algoritmaları kullanarak insanlar tarafından üretilen metinler gibi içerikler oluşturabilen uygulamalardır. Büyük miktarda metin üzerinden eğitilerek öğrenim gerçekleştirmektedirler. Araştırmacıların birkaç gününü alabilecek verileri toplama sürecini, saniyeler içerisinde gerçekleştirerek kullanıcıların sorularına insanların günlük konuşma dilinde yanıt verebilmektedirler. Ancak LLM, bilgiye erişimi kolaylaştırarak kullanıcılarına üretkenlik ve verimlilik kazandırmasına rağmen yanlış yanıtlar ve siyasi ön yargılar içeren içerikler de sunabilmektedir. Bu bakımdan LLM, yanlılık veya ön yargı olarak tanımlayabileceğimiz dürtülerden uzak sistemler değildir. En temel seviyede, LLM’i eğitmek amacıyla toplanan verilerden kaynaklı olarak gelişen doğal teknolojik önyargı söz konusudur. Bu tür önyargılar, modellerin belirli bir siyasi tutum ile dünya tarihini etkileyen olayları, küresel ilişkileri şekillendiren uluslararası politik ve kültürel konuları, dünya ekonomisi için belirleyici olan küresel ekonomik gelişmeleri objektiflikten uzak tarafgir yaklaşımla ele almasına neden olabilmektedir. ABD şirketi OpenAI tarafından geliştirilen ChatGPT ve Çin şirketi DeepSeek tarafından geliştirilen DeepSeek, günümüzde en popüler ve en sık kullanılan LLM uygulamalarıdır. Doğal olarak bu her iki LLM’in de geliştirildikleri ülkelerin siyasi ideolojisine ve dış politika önceliklerine göre yanıt üretip üretmedikleri sorusu akla gelmektedir. Zira hem Çin hem de ABD açısından LLM uygulamaları, küresel hegemonyalarını genişletebilmek ve dünya kamuoyunu etkileyebilmek için etkili bir araçtır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, ABD ve Çin menşeili yapay zeka modellerinin önyargılarını ve tarafsızlığını araştırmaktır. Bu amaçla çalışmada keşifsel bir yaklaşım benimsenmiş ve DeepSeek ve ChatGPT’nin küresel ekonomi, uluslararası ilişkiler, siyasi tarih ve jeopolitika ile ilgili sorulara verdiği yanıtlar incelenmiştir. Modeller tarafından oluşturulan yanıtları analiz etmek amacıyla, likert yanıtlar için niceliksel bir değerlendirme metodolojisi kullanılmıştır.
Large Language Models (LLMs) are applications that have the capacity to generate content, such as text, which is produced by humans using algorithms that have been trained on extensive datasets. Their learning process is characterised by extensive training in substantial bodies of text. The capacity to expedite the data collection process, which can otherwise be a protracted process for researchers, to a matter of seconds, empowers them to respond to users' queries in everyday human language. However, while LLM facilitates access to information and increases productivity and efficiency for its users, it has been demonstrated that it can also provide incorrect answers and content containing political biases. In this respect, LLM is not a system that is immune to impulses that we could define as bias or prejudice. At the most fundamental level, there is an inherent technological bias that is derived from the data that is collected for the purpose of training LLM. Such biases can cause models to approach events that have influenced world history, international political and cultural issues that shape global relations, and global economic developments that are decisive for the world economy with a partisan approach that is far from objectivity. ChatGPT, developed by the US company OpenAI, and DeepSeek, developed by the Chinese company DeepSeek, are currently the most popular and frequently used LLM applications. This prompts the question of whether these two LLMs generate responses based on the political ideology and foreign policy priorities of the countries in which they were developed. It is evident that, from the perspectives of both China and the United States, LLM applications serve as a strategic instrument in the pursuit of expanding their global hegemony and exerting influence over global public opinion. The objective of this study is to investigate the biases and impartiality of American and Chinese artificial intelligence models. In order to address this, an exploratory approach was adopted in the study, and the responses provided by DeepSeek and ChatGPT to questions related to the global economy, international relations, political history, and geopolitics were examined. The subject is a quant. A quantitative evaluation methodology was used for Likert responses to analyse the responses generated by the models.