(DETERMINING THE POMOLOGICAL AND MORPHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF LOCAL PEAR VARIETIES GROWN IN THE FINDIKLI DISTRICT OF RIZE


Kalkışım Ö., Aydın M. Z.

11. INTERNATIONAL GAP SUMMIT SCIENTIFIC RESEARCH CONGRESS December 15-17, 2023 Gaziantep, Turkiye, Gaziantep, Turkey, 15 - 17 December 2023, pp.177-179

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Gaziantep
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.177-179
  • Recep Tayyip Erdoğan University Affiliated: Yes

Abstract

RİZE’NİN FINDIKLI İLÇESİNDE YETİŞEN YEREL ARMUT

ÇEŞİTLERİNİN BAZI POMOLOJİK VE MORFOLOJİK


ÖZELLİKLERİ

Yük.Zir.Müh. Eyüp HABERAL 1


Prof.Dr. Özgün KALKIŞIM 2 (https://orcid.org/0000-0002-6129-8539)

Araş.Gör. Mehmet Zahit AYDIN 2 (https://orcid.org/0000-0002-7833-521X)

1 Rize Fındıklı Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğü 53100 Rize, Türkiye


2 Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü 53100 Rize, Türkiye

Özet

Dünya üzerinde hemen hemen her yerde yetiştiriciliği yapılabilen armut’un (Pyrus communis

L.) anavatanı Anadolu, Kafkasya ve Orta Asya’dır. Önemli gen kaynaklarından biri olarak kabul

edilen ülkemizde yazlık, güzlük, kışlık olmak üzere hemen her bölgeye uygun ve mahalli olarak

yetiştirilen 600’ün üzerinde yerel armut çeşidi bulunmaktadır. Ülkemizde yerli armut çeşitlerinden

oluşan kapama bahçeler oldukça azdır. Bu sebepten dolayı Türkiye’de armut yetiştiriciliği standart

çeşitler dışında çoğunlukla mahalli olarak kalmış ve bu mahalli çeşitlerin yetiştirildiği bölge dışında

kullanımı oldukça sınırlı kalmıştır. Bu çalışmanın amacı gen merkezi kapsamında kalan Rizenin

Fındıklı ilçesinde yetiştiriciliği yapılan mahalli armut çeşitlerinin fenolojik, pomolojik ve morfolojik

özellikleri tespit edilerek ticari değeri yüksek olabilecek yerel çeşitlerin ön plana çıkartılmasıdır.

Çalışmada Fındıklı ilçesine bağlı mahalle ve köyler taranarak, üreticilerle mülakatlar yapılmış

ve bu şekilde 15 farklı yerel armut çeşidi belirlenmiştir. Bu çeşitler ön seleksiyon ile meyvelerin irilik,

renk ve şekil gibi kalite kriterleri dikkate alınarak seçilmiş ve her çeşitten 15’er adet meyve ve yaprak

örneği alınmıştır. Yerel çeşitlere ait 15’er adet meyvede pomolojik ve morfolojik olarak; meyve

ağırlığı, meyve eni, meyve boyu, meyve sapı uzunluğu, meyve sapı kalınlığı, meyve kabuğu kalınlığı,

meyve eti sertliği, çekirdek sayısı, çekirdek ağırlığı, çekirdek boyu, çekirdek eni, çekirdek evi boyu,

çekirdek evi eni, yaprak boyu, yaprak eni, yaprak sapı uzunluğu, yaprak sapı kalınlığı, ayrıca kimyasal

içerik olarak; meyvelerin suda çözünebilir kuru madde içeriği, pH değeri ve titre edilebilir asitlik

miktarı değerleri tespit edilmiştir. Ayrıca yerel armut çeşitlerinin tomurcuk kabarması, tomurcuk

patlaması, ilk çiçeklenme zamanı, tam çiçeklenme zamanı ve hasat tarihleri de belirlenmiştir. Yerel

armut çeşitlerinin olgunlaşma zamanları dikkate alındığında; yazlık, güzlük ve kışlık çeşitler olarak üç

gurupta toplanmıştır. Araştırma tesadüf deneme deseninde her tekerrürde 5 adet meyve olacak şekilde

3 tekerrürlü olarak düzenlenmiştir.

Sonuç olarak; meyve ağırlıklarının 23.60-169.90 g arasında, meyve enlerinin 39.09-64.81

mm arasında, meyve boylarının 35.52-79.51 mm arasında, meyve eti sertliklerinin 2.40-5.94 kg/cm2

arasında, suda çözünür kuru madde miktarlarının %9.14-14.00 arasında, pH değerlerinin 3.53-4.99

arasında, titre edilebilir asitlik miktarlarının %1.17-%10.64 arasında ve yaprak eni, boyu, sap

uzunluğunun sırasıyla 39.24-75.06 mm, 57.77-99.41 mm ve 34.27-90.44 mm arasında değişim

gösterdiği görülmüştür. Yapılan fenolojik gözlemlerden ilk çiçeklenmenin 23 Mart-3 Nisan tarihleri

arasında, en erken ve en geç meyve hasat olumunun sırasıyla 30 Haziran ve 22 Ekim tarihlerinde

gerçekleştiği tespit edilmiştir.


Tüm sonuçlar dikkate alındığında, yazlık olarak Eğrisap armudu; güzlük olarak Haçaçur,

Kavun ve Yağ armutları; Kışlık olarak ise Süleyman ve limon yerel armut çeşitleri ön plana çıkmıştır.

Mahalli olarak yerli çeşitlerle kurulacak bahçelerde öne çıkan çeşitlerin kullanılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Pyrus communis, Armut, Morfoloji, Pomoloji, Fenoloji.


DETERMİNİNG THE POMOLOGİCAL AND MORPHOLOGİCAL

CHARACTERİSTİCS OF LOCAL PEAR VARİETİES GROWN İN THE


FINDIKLI DİSTRİCT OF RİZE


Abstract

The homeland of pear (Pyrus communis L.), which can be grown almost everywhere

in the world, is Anatolia, the Caucasus and Middle Asia. In our country, which is considered

one of the important genetic resources, there are more than 600 local pear varieties grown

locally and suitable for almost every region, including summer, autumn and winter. There are

very few single cultivar in orchard consisting of local pear varieties in our country. For this

reason, pear cultivation in Turkey has remained mostly local, except for standard varieties,

and the use of these local varieties has been limited outside the region where they are grown.

This study was conducted get to determine the phenological, pomological and morphological

characteristics of local pear varieties grown in Fındıklı district of Rize, which is within the

scope of the gene center, and to highlight local varieties that may have high commercial

value.

In the study, neighborhoods and villages in Fındıklı district were scanned, interviews

were conducted with producers, and 15 different local pear varieties were determined in this

way. These varieties were selected by pre-selection, taking into account quality criteria such

as fruit size, color and form, and 15 fruit and leaf samples were taken from each variety. 15

fruits of local varieties were examined pomologically and morphologically; fruit weight, fruit

width, fruit length, fruit stem length, fruit stem thickness, fruit shell thickness, fruit flesh

hardness, number of seeds, seed weight, seed length, seed width, seed bowl length, seed bowl

width, leaf length, leaf width, petiole length, petiole thickness, as well as chemical content;

Water soluble solids content, pH value and titratable acidity values of the fruits were

determined. In addition, bud swell, bud burst, first flowering time, full flowering time and

harvest dates of local pear varieties were also determined. Considering the ripening times of

local pear varieties; They are divided into three groups as summer, autumn and winter

varieties. The research was designed in a randomized trial design with 3 replications, with 5

fruits in each replication.

In conclusion; Fruit weights are between 23.60-169.90 g, fruit width are between

39.09-64.81 mm, fruit lengths are between 35.52-79.51 mm, fruit flesh hardness is between


2.40-5.94 kg/cm2, water-soluble solids amounts are between 9.14-14.00%, pH values are

between 3.53-3.53. It was observed that titratable acidity levels varied between 1.17% and

10.64%, and leaf width, length and stem length varied between 39.24-75.06 mm, 57.77-99.41

mm and 34.27-90.44 mm, respectively. From the phenological observations, it was

determined that the first flowering occurred between 23 March and 3 April, and the earliest

and latest fruit harvest occurred on 30 June and 22 October, respectively.

Considering all the results, Eğrisap pear for summer; Haçaçur, Kavun and Yağ pears

for autumn; In winter, Süleyman and Limon local pear varieties came to the fore. It may be

recommended to use prominent varieties in orchards that will be established locally with local

varieties.


Keywords: Pyrus communis, Pear, Morphology, Pomology, Phenology.