Rusya’ya Uygulanan Yaptırımların Milletlerarası Tahkim Uygulamasına Etkisi

Tokat A.

Genç Milletlerarası Özel Hukukçular Sempozyumu III, İstanbul, Türkiye, 30 Mayıs 2025, sa.2990, ss.31-51, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.31-51
  • Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

2022 yılında Rusya ve Ukrayna arasında artan gerilimin ardından uygulanan kapsamlı ekonomik yaptırımlar, milletlerarası tahkim uygulamasını doğrudan etkilemiştir. Bu yaptırımlar, tarafların temsil edilmesi, ödeme ve finansman imkânları, hakem atamaları ve duruşmalara katılım gibi pek çok pratik soruna yol açmıştır. Ayrıca, tahkim kararlarının tanınması ve tenfizi süreçlerinde de çeşitli zorluklar ortaya çıkmaktadır. Yabancı hakem kararlarının tanınması ve tenfizi için temel dayanaklardan biri olan 1958 tarihli New York Konvansiyonu, taraf devletler açısından tahkim kararlarının tanınmasını ve tenfizini sağlamaktadır. Ancak, ekonomik yaptırımlara karşı alınan önlemler, bu konvansiyonun etkisini sınırlandırmaktadır. Bu önlemlerden biri olan ve Rusya’nın yürürlüğe soktuğu Lugovoy Yasası, yaptırımlara tabi kişilerle ilgili uyuşmazlıklarda Rus mahkemelerine münhasır yargı yetkisi tanımakta ve geçerli tahkim anlaşmalarına rağmen anti-suit injunction kararları verilmesine imkân tanımaktadır. Avrupa Birliği ise bu yasaya karşı birtakım düzenlemeler getirmiştir. Hayata geçirilen bu karşılıklı uygulamalar, tahkim uygulamasını doğrudan etkilemekte ve giderek karmaşık bir hal almasına sebep olmaktadır. Çalışmamızda, hakemlerin tarafsızlığı ve bağımsızlığına ilişkin mesele kapsam dışında tutularak, yaptırımların bu önemli etkilerinin neler olduğu incelenecek ve bazı önerilerde bulunulacaktır.

Following the escalation of tensions between Russia and Ukraine in 2022, the comprehensive economic sanctions imposed have had a direct impact on the practice of international arbitration. These sanctions have led to various practical challenges, including restrictions on party representation, limitations on payment and financing capabilities, difficulties in appointing arbitrators, and obstacles to participation in hearings. Moreover, several complications have arisen in the recognition and enforcement of arbitral awards. The 1958 New York Convention, one of the main instruments for the recognition and enforcement of foreign arbitral awards, provides a framework for such enforcement among contracting states. However, the countermeasures taken in response to economic sanctions have started to undermine the effectiveness of this Convention. One such measure is Russia’s enactment of the Lugovoy Law, which grants Russian courts exclusive jurisdiction over disputes involving sanctioned individuals and allows anti-suit injunctions to be issued despite the existence of valid arbitration agreements. In response, the European Union has adopted certain counter-regulations. These reciprocal measures are directly affecting the arbitration process and are making it increasingly complex. This study will focus on identifying the key impacts of sanctions on arbitration -excluding issues related to arbitrator impartiality and independence- and will offer several recommendations in light of these developments.