Depremle Gelen Yük: Aile Babalarının Psikososyal İhtiyaçları Üzerine Nitel Bir Araştırma

Bingöl M. S., Yükcü M. Ş., Kabadayı F.

Ases 13. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi, Trabzon, Türkiye, 11 - 13 Eylül 2026, (Yayınlanmadı)

  • Yayın Türü: Bildiri / Yayınlanmadı
  • Basıldığı Şehir: Trabzon
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından gerçekleştirilen afet sonrası bilimsel araştırmaların ağırlıklı olarak çocuklara ve annelere odaklandığı, aile babalarının durumunu inceleyen araştırmaların ise alanyazında kısıtlı olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda, mevcut araştırmanın temel amacı depremden doğrudan etkilenen bölgede yaşamını sürdüren aile babalarının afet sonrası psikososyal iyilik hallerini ve deneyimlerini derinlemesine keşfetmektir. Nitel araştırma deseni ile tasarlanan bu çalışmanın çalışma grubunu, depremden etkilenmiş ve araştırmaya gönüllü olarak katılım sağlayan 13 aile babası oluşturmaktadır. Katılımcıların yaş aralığı 30-71 olup, yaş ortalaması 44.08 olarak saptanmıştır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacılar tarafından geliştirilen ve 10 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Uygulama öncesinde iki katılımcı ile pilot çalışma gerçekleştirilerek veri toplama aracının anlaşılırlığı teyit edilmiştir. Araştırma kapsamındaki derinlemesine görüşmeler ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmış, elde edilen ham veriler yazılı metne dökülerek analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda 6 ana tema ve bunlara bağlı 12 alt tema saptanmıştır. Söz konusu ana temalar; Akut Dönem Deneyimleri ve Mekânsal Güvensizlik, ‘Koruyucu ve Sağlayıcı’ Rolüyle Babalık Yükü ve Rol Çatışmaları, Travmanın Bireysel Boyutu: Somatik ve Psikolojik Yansımalar, Sosyo-Ekonomik Güvencesizlik ve İş Yaşantısının Dönüşümü, İlişkisel Dinamiklerin Yeniden Yapılanması ile Geleceğe Uyum, Baş Etme Stratejileri ve Destek Sistemleri olarak belirlenmiştir. Mevcut araştırma bulguları alanyazın çerçevesinde ele alınarak araştırmacılara, politikacılara, ruh sağlığı uzmanlarına yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.   

The post-disaster scientific research conducted following the earthquakes centered in Kahramanmaraş on February 6, 2023, has predominantly focused on children and mothers, whereas studies examining the situation of fathers remain limited in the literature. Accordingly, the primary objective of the current study is to explore in depth the post-disaster psychosocial well-being and experiences of fathers residing in the region directly affected by the earthquakes. The study group of this research, which utilizes a qualitative research design, consists of 13 fathers who were affected by the disaster and participated voluntarily. The age range of the participants is 30-71, with a mean age of 44.08. A semi-structured interview form consisting of 10 questions, developed by the researchers, was utilized as the data collection tool. Prior to the main application, a pilot study was conducted with two participants to confirm the comprehensibility of the data collection tool. The in-depth interviews conducted within the scope of the study were audio-recorded, and the obtained raw data were transcribed verbatim and analyzed. As a result of the analyses, 6 main themes and 12 associated sub-themes were identified. The aforementioned main themes are: Acute Period Experiences and Spatial Insecurity; The Burden of Fatherhood in the Role of “Protector and Provider” and Role Conflicts; The Individual Dimension of Trauma: Somatic and Psychological Reflections; Socio-Economic Insecurity and the Transformation of Work Life; Restructuring of Relational Dynamics; and Adaptation to the Future, Coping Strategies, and Support Systems. The findings of the present study are discussed within the framework of the previous literature, and recommendations are provided for researchers, policymakers, and mental health professionals.