Psikosomatik Tıpta Aleksisomi: Bir Gözden Geçirme
Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, cilt.18, sa.4, ss.1399-1404, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Derleme
- Cilt numarası: 18 Sayı: 4
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.18863/pgy.1866976
- Dergi Adı: Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar
- Derginin Tarandığı İndeksler: Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), Psycinfo, Directory of Open Access Journals, TR DİZİN (ULAKBİM), Academic Search Ultimate (EBSCO), Health Research Premium Collection (ProQuest)
- Sayfa Sayıları: ss.1399-1404
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Psikosomatik tıp, bedensel hastalıkların oluşumu ve seyrinde psikososyal faktörlerin rolünü inceleyen disiplinler arası bir alandır. Bu alanda uzun yıllardır duyguları ifade etme güçlüğü olarak bilinen aleksitimi üzerine yoğunlaşılmış olsa da, son yıllarda araştırmacıların dikkati "bedensel duyumları fark etme ve ifade etme güçlüğü" olarak tanımlanan "Aleksisomi" (Shitsu-taikan-sho) kavramına yönelmiştir. Dr. Ikemi, 1973 yılında P. E. Sifneos tarafından ortaya atılan aleksitimi kavramını Japonya'ya tanıttıktan kısa bir süre sonra, psikosomatik hastalıkları olan hastaların sadece duygularını değil, aynı zamanda bedensel hislerini ve duyumlarını da tanımlamakta zorluk çektiklerini fark etti. Dr. Ikemi, bedensel farkındalık eksikliği özelliğinin kavramına Japonca'da “shitsu-taikan-sho” (İngilizce'de “alexisomia”) adını vermeyi önerdi; burada “shitsu” eksiklik, “taikan” bedensel hisler/duyumlar ve “sho” durum/semptomlar anlamına gelmektedir. Japon psikosomatik tıbbının kurucusu Yujiro Ikemi tarafından ortaya atılan bu kavram, hastaların yalnızca duygularını değil, homeostatik dengenin korunması için hayati olan açlık, tokluk, yorgunluk ve gerginlik gibi bedensel sinyalleri de okuyamadıklarını öne sürer. İnterosepsiyon ile ilişkisi üzerinden değerlendirildiğinde, özellikle insular korteks ve anterior singulat korteksin bedensel farkındalığın oluşumunda merkezi rol oynadığı görülmektedir. Aleksisominin bu beyin ağlarındaki işlevsel bağlantı bozukluklarıyla ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Bu derleme, aleksisomi kavramının tarihsel gelişimini, nörobiyolojik altyapısını, ölçüm araçlarını ve klinik yansımalarını literatür bulguları eşliğinde ayrıntılı bir şekilde ele almaktadır.
Psychosomatic medicine is an interdisciplinary field that examines the role of psychosocial factors in the development and course of bodily illnesses. While this field has focused for many years on alexithymia, known as difficulty in expressing emotions, in recent years researchers have turned their attention to the concept of "Alexisomia" (Shitsu-taikan-sho), defined as "difficulty in recognizing and expressing bodily sensations." Soon after Dr. Ikemi introduced to Japan the concept of alexithymia, coined by P. E. Sifneos in 1973, he noticed that patients with psychosomatic diseases have difficulty in describing not only their emotions, but also somatic feelings and sensations. Dr. Ikemi proposed naming the concept of the trait of lacking somatic awareness “shitsu-taikan-sho” in Japanese (“alexisomia” in English), meaning “shitsu” a lack, “taikan” bodily feelings/sensations, and “sho” condition/symptoms. This concept, introduced by Yujiro Ikemi, the founder of Japanese psychosomatic medicine, suggests that patients cannot read not only their emotions but also bodily signals vital for maintaining homeostatic balance, such as hunger, satiety, fatigue, and tension. When evaluated in terms of its relationship with interoception, it is seen that the insular cortex and anterior cingulate cortex, in particular, play a central role in the formation of bodily awareness. It is thought that alexisomia may be associated with functional connectivity disorders in these brain networks. This review examines the historical development, neurobiological basis, measurement tools, and clinical implications of the alexisomia in detail, accompanied by literature findings.