EVALUATION OF THE TRANSFORMATION IN AZERBAIJAN'S FOREIGN POLICY UNDER HEYDAR ALIYEV FROM A NEOCLASSICAL REALIST PERSPECTIVE


Sancak İ.

1st INTERNATIONAL SILK ROAD CONFERENCE, Nakhchivan, Azerbaijan, 26 - 27 May 2023, pp.335-336

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Nakhchivan
  • Country: Azerbaijan
  • Page Numbers: pp.335-336
  • Recep Tayyip Erdoğan University Affiliated: Yes

Abstract

Uluslararası ilişkiler disiplininde bir teoriden temelde beklenen iki şey vardır. Bunlardan ilki açıklama gücü, ikincisi ise öngörebilme yeteneğidir. 1990’lı yıllara gelindiğinde mevcut teorilerin Soğuk Savaş’ın bitişini öngörememeleri yeni bir teori ihtiyacını ortaya çıkardı. Bu ihtiyaç neoklasik realist teori ile dolduruldu. Bir sistem değil dış politika teorisi olan neoklasik realizme göre bir ülkenin dış politikasının kapsamı ve emelleri her şeyden önce o ülkenin uluslararası sistemdeki yeri ve özellikle göreli kapasitesi tarafından yönlendirilir. Ancak bu kapasitenin dış politikadaki etkisi dolaylı ve karmaşıktır. Çünkü sistemik baskılar birim düzeyinde araya giren değişkenler vasıtasıyla dönüştürülmelidirler. Bundan dolayı teori klasik realizmden farklılaşarak, neoklasik realizm olarak adlandırılmaktadır. Neoklasik realizmin dış politika analizinde ara değişkenler önemli bir role sahiptir. Devletlerin dış politikalarını etkileyen dört ara değişken vardır: Lider imajı, stratejik kültür, devlet – toplum ilişkisi, iç kurumlar. Bu değişkenler sistemik sınırlamalar dâhilinde ve birbirleri ile etkileşim içinde dış politika kararlarının alınmasında etkili olurlar. Genel hatlarıyla Haydar Aliyev döneminde Azerbaycan’ın takip ettiği dış politikaya bakıldığında uluslararası sitemin sınırlamalarının etkili olduğu ancak Aliyev’in dış politika anlayışının da bu politikada belirleyici olduğu görülmektedir. Azerbaycan Cumhurbaşkanı olmadan önce SSCB döneminde büyük bir siyasi tecrübe edinmiş olan Aliyev, bölgedeki ve dünyadaki dengeleri çok iyi bilen bir devlet adamıydı. Cumhurbaşkanlığı döneminde duygusal siyasetten uzak duran Aliyev, Azerbaycan'ın dış politikasında önemli değişikliklere imza attı. Bu değişikliklerin etkileri petrol ihracatında, Ermenistan ile yaşanan sorunlarda ve diğer devletlerle olan ilişkilerde görüldü. Türkiye ile ilişkiler ise "tek millet, iki devlet" söylemi çerçevesinde ancak iki egemen devlet bilinciyle yürütülmüştür. Bu çalışmada neoklasik realizmin dört ana değişkeninden biri olan lider imajı Haydar Aliyev bağlamında ele alınacak, Azerbaycan dış politikasında yaşanan değişim ve bu değişimde Aliyev’in liderliğinin etkisi üzerinde durulacaktır.