Akademik Veri Yönetim Sistemi
MEETCON - NEXT INTERNATIONAL CONGRESS ON SCIENTIFIC RESEARCH, Şanlıurfa, Türkiye, 27 - 30 Mayıs 2026, ss.46-47, (Özet Bildiri)
Bu çalışma, Muhammed Nûrü’l-Arabî’nin (ö.1305/1888) Noktatü’l-Beyân adlı eserinde insanın evrenin küçük bir haritası olarak kurgulanışını metin analizi yöntemiyle incelemektedir. Metnin temel iddiası, insanın yalnızca âlem-i sağîr değil aynı zamanda kozmik düzenin anlamını taşıyan ve onu kendi bünyesinde toplayan bir varlık olduğudur. Çalışmanın problematiği, insan bedeninin neden kozmik unsurların temsili olarak kurgulandığı ve bu temsilin tasavvufî bilgi anlayışında nasıl bir işlev üstlendiği soruları etrafında şekillenmektedir. Bu çerçevede insan bedeni, yedi gezegen ve yedi kat gökle birebir ilişkilendirilerek okunmaktadır. Buna göre akciğer, Ay feleğiyle irtibatlandırılarak iki âlem arasındaki aracılığın ve ilmin merkezi olarak sunulmaktadır. Beyin, Utarit’e nispet edilerek yazı ve aklın kaynağı kabul edilmektedir. Böbrek, Zühre ile ilişkilendirilerek neşe, şehvet ve estetik duyuya işaret etmektedir. Kalp, Şems feleğiyle özdeşleştirilerek hayatın ve kudretin merkezi olarak konumlandırılmaktadır. Öd, Merih’e bağlanarak öfke ve gazabın kaynağı olarak açıklanırken ciğer, Müşteri gezegeni ile ilişkilendirilip rızık ve genişlik unsuru olarak değerlendirilmektedir. Dalak ise Zühal ile irtibatlandırılarak ölüm ve “kabz” hâlinin mekânı olarak sunulmaktadır. Böylece insanın organik yapısı, kozmik düzenin işleyişini yansıtan sembolik bir harita hâline gelmektedir. Bu eşleştirmeler tasavvufî kozmoloji ve sembolizm bağlamında çözümlenmiştir. Böylece insanın hem maddî hem de manevî âlemleri birleştiren bir varlık olarak tasarlandığını göstermektedir. Bu durum, hakikatin bilgisinin dış dünyadan ziyade insanın içsel tecrübesine yöneldiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak Muhammed Nûrü’l-Arabî insanı kozmik düzenin pasif bir parçası değil onun anlamını taşıyan ve açığa çıkaran faal bir merkez olarak konumlandırmakta ve tasavvufî düşüncede kendini bilmenin âlemi bilme ile özdeşliğini temellendirmektedir.
This study examines how the human being is constructed as a small map of the universe in Muḥammad Nūr al-‘Arabī’s (d.1305/1888) work Nuqṭat al-Bayān, by means of textual analysis. The main claim of the study is that the human being is not only al-ʿālam al-ṣaghīr but also a being that bears the meaning of the cosmic order and gathers it within itself. The problem of the study is shaped around the questions of why the human body is constructed as a representation of cosmic elements and what function this representation assumes within the Ṣūfī understanding of knowledge. Within this framework, the human body is read as corresponding one-to-one with the seven planets and the seven heavens. Accordingly, the lung is associated with the sphere of the Moon and is presented as the center of mediation between the two realms and of knowledge. The brain is attributed to ʿUṭārid (Mercury) and is regarded as the source of writing and intellect. The kidney is associated with Zohra (Venus) and indicates joy, desire, and aesthetic sense. The heart is identified with the sphere of falak al-shams (the Sun) and is positioned as the center of life and power. While the bile is connected with Mirrīkh (Mars) and explained as the source of anger and wrath, the liver is associated with the planet Mushtarī (Jupiter) and is evaluated as an element of provision and expansion. The spleen, in turn, is associated with Zuḥal (Saturn) and is presented as the locus of death and the state of ḳabḍ. Thus, the organic structure of the human being becomes a symbolic map that reflects the functioning of the cosmic order. These correspondences are analyzed within the framework of Ṣūfī cosmology and symbolism. Thus, the analysis shows that the human being is conceived as a being that unites both the material and the spiritual realms. This situation reveals that the knowledge of al-Ḥaqq (the Real) is directed not toward the external world but rather toward the inner experience of the human being. In conclusion, Muḥammad Nūr al-‘Arabī positions the human being not as a passive part of the cosmic order but as an active center that bears and discloses its meaning and establishes in Ṣūfī thought the identity of knowing oneself with knowing the cosmos.