Türkiye’de Dış Ticaret Hadlerinin Gelir Etkisi: Nicholson Yöntemiyle 2013–2026 Dönemi Üzerine Bir İnceleme
International Congress on Social Sciences, Economics, and Finance, İstanbul, Türkiye, 27 - 28 Ağustos 2026, ss.1, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: İstanbul
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.1
- Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
This study examines the direction, magnitude, and temporal pattern of the income effect of Türkiye’s terms of trade through the import purchasing power of export earnings. Using current export values under the Turkish Statistical Institute’s general trade system and 2015=100 export and import unit value indices for 2013Q1–2026Q1, the income effect is calculated quarterly using the Nicholson method. The findings show that the effect remained predominantly negative throughout the period. Overall, the cumulative purchasing-power effect was USD −198.63 billion, while the average quarterly effect was USD −3.75 billion. The most adverse outcome occurred in 2022Q1–2026Q1, when the total effect reached USD −138.04 billion. Quarterly values ranged from USD −14.09 billion to USD +2.54 billion. These findings indicate that foreign trade expansion did not translate proportionately into import purchasing power and that trade performance should be assessed using import purchasing power, domestic value added, and imported-input dependence alongside export volume.
Bu çalışma, Türkiye’de dış ticaret hadlerinin gelir etkisinin yönünü, büyüklüğünü ve dönemsel seyrini ihracat gelirlerinin ithalat satın alma gücü üzerinden incelemektedir. 2013Ç1–2026Ç1 dönemine ait TÜİK genel ticaret sistemi kapsamındaki cari ihracat değerleri ile 2015=100 bazlı ihracat ve ithalat birim değer endeksleri kullanılmış, gelir etkisi Nicholson yöntemiyle çeyreklik olarak hesaplanmıştır. Bulgular, incelenen dönem boyunca etkinin ağırlıklı olarak negatif seyrettiğini göstermektedir. Genel dönemde birikimli satın alma gücü etkisi −198,63 milyar ABD doları, ortalama çeyreklik etki ise −3,75 milyar ABD doları olarak hesaplanmıştır. En olumsuz görünüm 2022Ç1–2026Ç1 döneminde ortaya çıkmış ve toplam etki −138,04 milyar ABD doları olmuştur. Çeyreklik değerler −14,09 ile +2,54 milyar ABD doları arasında değişmiştir. Bu sonuç, dış ticaret hacmindeki genişlemenin ithalat satın alma gücüne aynı ölçüde yansımadığına ve dış ticaret performansının ihracat hacminin yanı sıra ithalat satın alma gücü, yerli katma değer ve ithal girdi bağımlılığı üzerinden değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.