Akademik Veri Yönetim Sistemi
PLASTİK SANATLAR BAĞLAMINDA RESİM ÜZERİNE BETİMLEMELER, Prof. Dr. Seyhan MERCAN KALAYCI,Dr. Öğr. Üyesi Tahir ÇELİKBAĞ, Editör, ARTİKEL AKADEMİ, İstanbul, ss.9-28, 2026
Toplumsal alanda tarih boyunca yaşanan değişim ve dönüşümlerin yansıdığı
ve etkileşim kurduğu alanlardan biri de sanattır. Sanayileşme ve endüstrileşme
süreci, toplumsal yaşamı dönüştürmekle kalmamış; aynı zamanda sanatsal
üretimi de etkilemiş ve seri üretim nesnelerinin sanatın bir parçası haline
gelmesine zemin hazırlamıştır. Tarihsel süreçte gündelik yaşamın hemen
her alanında varlık gösteren hazır nesnelerin sanatsal üretimde kullanılmaya
başlanmasıyla birlikte, soyutlama eğilimi nesnenin parçalanması ve yeniden
kurgulanması süreçlerini de beraberinde getirmiştir.
Bu bağlamda, sanayileşme ve endüstriyelleşme ile hız kazanan dönüşüm süreci
sanatsal alana da yansımış ve fabrikasyon ürünler zamanla sanatın nesnesi hâline
gelmiştir. Günümüzde kapitalist küresel kültürün etkisi altındaki sanat yapıtı,
9
Çağdaş Sanatta Sanayi Ürünleri ve Atıklarının Kavramsal ve Estetik Dönüşümü
ikincil kullanım bağlamında yeni bir anlam arayışı içinde biçimlenmektedir. Bu
süreçten sonra yaratıcılık ve özgünlük kavramlarına yönelik geleneksel anlayış
büyük ölçüde sorgulanmaktadır. Sanatçılar, yapıtlarını çoğu zaman başkalarının
üretimlerinden yararlanarak oluşturmakta; bu durum üretim, yaratıcılık ve
özgünlük gibi kavramların yeniden tartışılmasına neden olmaktadır.
Sürrealizm ve Dadaizm gibi akımlar, nesnenin yeniden anlam ve canlılık
kazanmasına olanak tanırken; Pop Art, hazır nesneyi imgesiyle birlikte bütüncül
bir biçimde ele almıştır. Tarih boyunca ise varlıklı sınıflar, toplumsal statü ve
güçlerini sanat eserleri aracılığıyla yansıtmayı önemsemiş; bu doğrultuda bazı
dönemlerde sanatçıları kendi korumaları altında çalıştırmışlardır (Şahiner,
2005, aktaran Çelik, 2018).