Tarakçı B. İ., Kavut İ. E.
JOURNAL OF THE FACULTY OF ENGINEERING AND ARCHITECTURE OF GAZI UNIVERSITY, cilt.41, sa.Advanced Online Publication, ss.93-109, 2026 (SCI-Expanded, Scopus, TRDizin)
Özet
Bu çalışma, Türkiye’deki doğal afetler sonrası kullanılan geçici barınma birimlerinin tasarım ve iyileştirilmesine yönelik bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır. Özellikle 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremi bağlamında, geçici barınma çözümlerinin fiziksel, sosyal ve psikolojik açıdan sürdürülebilir olmadığı tespit edilmiştir. Afetzedelerin konforunu iyileştirme çabalarına rağmen kalıcı çözümler geliştirilememiştir. Çalışmanın amacı, geçici barınma birimlerine yönelik tasarım ve değerlendirmeye ait parametreleri (TADEP) belirleyerek işlevselliği ve etkinliği artırmaktır. Bu bağlamda çalışma, karma bir yöntemle üç aşamada gerçekleştirilmiştir: Sistematik literatür incelemesi, saha çalışmaları ve uzman görüşleriyle TADEP oluşturulmasıdır. İlk olarak, PRISMA yönergesi doğrultusunda kapsamlı bir literatür incelemesi yapılmış, ardından depremden en fazla etkilenen illerden Hatay/İskenderun’da 1,5 yıldan fazla süredir konteyner kentte yaşayan afetzedelerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen nitel veriler NVivo yazılımı ile içerik analizine tabi tutulmuştur. Son olarak, dört turda gerçekleştirilen Delphi yöntemi kullanılarak uzmanlardan sistematik geri bildirim alınmıştır. Bu kapsamda, parametrelerin belirlenmesine yönelik çalışma 18 ayda tamamlanmıştır. Parametreler, önem sırasına göre; verimlilik, esneklik, iç mekân konforu, ergonomi, güvenlik ve emniyet, sağlık ve hijyen, mahremiyet, sürdürülebilirlik, evrensel tasarım ve estetik olarak belirlenmiştir. Oluşturulan bu çerçevenin, gelecekteki çalışmalar için referans noktası olması ve afet yönetimi süreçlerine katkı sağlaması beklenmektedir. TADEP parametrelerinin dikkate alınarak tasarımların yapılması, kısa, orta ve uzun vadede iyileştirme stratejilerinin geliştirilmesi önerilmektedir.