T.C. Merkez Bankası Müdahale Araçlarının Özel Banka Kredilerine Etkisi: 2011 – 2022 Dönemi ARDL Analizi

Creative Commons License

IZGI Ç., YAVUZ V.

Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, cilt.61, sa.3, ss.2933-2957, 2026 (TRDizin)

Özet

Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) uyguladığı piyasa müdahale araçlarının, özel mevduat bankalarının kredilendirme faaliyetlerine yansıyan etkilerini incelemektedir. Çalışmanın ilk bölümünde TCMB’ye ilişkin genel bilgilere yer verilmiş, para politikasının amaçları ve araçları açıklanmıştır. Devamında, merkez bankasının piyasaya müdahale sürecinde kullandığı aktarım mekanizmaları tartışılmış ve konuya ilişkin alan yazın kapsamlı biçimde sunulmuştur. Son bölümde ise deneysel bir analiz gerçekleştirilmiştir. Analiz kapsamında, açık enflasyon hedeflemesi uygulamasını kapsayan Ocak 2011–Aralık 2022 dönemi ele alınmıştır. Deneysel modelde, özel mevduat bankalarının toplam kredi hacmi bağımlı değişken olarak belirlenmiş; bağımsız değişkenler ise enflasyon oranları, TCMB faiz oranları, gösterge niteliğindeki TCMB döviz kurları ve zorunlu karşılık oranları olarak seçilmiştir. Belirlenen değişkenler arasındaki ilişkiler ARDL sınır testi yaklaşımı kullanılarak analiz edilmiştir. Uygulanan yöntemle kısa ve uzun dönem dinamikleri ayrı ayrı incelenmiş ve TCMB’nin para politikası araçlarının bankaların kredilendirme süreçleri üzerindeki etkileri ortaya konulmuştur.
This study examines the effects of the market intervention instruments implemented by the Central Bank of the Republic of Türkiye (CBRT) on the lending activities of private deposit banks. The first part of the study provides general information on the CBRT and explains the objectives and instruments of monetary policy. Subsequently, the transmission mechanisms employed by the central bank in its market interventions are discussed, and the relevant literature is reviewed comprehensively. In the final part, an empirical analysis is conducted. The analysis covers the period from January 2011 to December 2022, which corresponds to the implementation of explicit inflation targeting. In the empirical model, the total credit volume of private deposit banks is specified as the dependent variable, while the inflation rate, CBRT interest rates, indicative CBRT exchange rates, and required reserve ratios are employed as independent variables. The relationships among these variables are analyzed using the ARDL bounds testing approach. This method allows the short- and long-run dynamics to be examined separately, thereby revealing the effects of the CBRT's monetary policy instruments on banks' lending processes.