Akademik Veri Yönetim Sistemi
III. INTERNATIONAL ACADEMIC RESEARCH CONGRESS, Adıyaman, Türkiye, 22 - 24 Mayıs 2026, cilt.0, (Özet Bildiri)
Bu çalışma, Türkiye
Yüzyılı Maarif Modeli Hayat Bilgisi dersi “Sağlığım ve Güvenliğim” öğrenme
alanı kapsamında, ilkokul öğrencilerinin sporun sağlıklı büyüme ve gelişme
üzerindeki çok boyutlu etkilerini anlamalarını destekleyen dijital öykü ve
infografiklerin geliştirilmesi ve değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür.
Çalışmanın gerekçesi, çocukluk döneminde sağlıklı yaşam alışkanlıklarının
kazanılmasının kritik önemi ve mevcut dijital/görsel materyallerin sporun
fiziksel, bilişsel, duyuşsal ve sosyal gelişimle ilişkisini öğrenci düzeyine
uygun, günlük yaşamla bağlantılı ve pedagojik olarak yapılandırılmış biçimde
yeterince sunmamasıdır. Bu yönüyle çalışma, kuramsal temelli ve hedef kitleye
uygun dijital materyal geliştirmesi bakımından önem taşımaktadır. Araştırma,
tasarım tabanlı araştırma yaklaşımıyla gerçekleştirilmiş; analiz, tasarım,
geliştirme, uygulama ve değerlendirme aşamaları izlenmiştir. Materyal
tasarımında Mayer’in Çoklu Ortam Öğrenme Kuramı ve çoklu ortam tasarım
ilkeleri, Baddeley’nin Çalışan Bellek Modeli, Sweller’ın Bilişsel Yük Kuramı,
Paivio’nun İkili Kodlama Kuramı ve Lambert’in dijital öyküleme öğeleri temel
alınmıştır. Bu doğrultuda dijital öyküler dramatik soru, karakter temelli
anlatı, günlük yaşam bağlamı, rol model kullanımı, ses, müzik ve tempo
unsurlarıyla yapılandırılmış; infografiklerde ise görsel-sözel bütünlük,
sadeleştirme, dikkat çekme, parçalara bölme, konumsal yakınlık ve bilişsel yükü
azaltma ilkeleri dikkate alınmıştır. İhtiyaç analizi 17 birinci sınıf, 15
ikinci sınıf ve 18 üçüncü sınıf olmak üzere toplam 50 öğrenciyle yapılmıştır.
Pilot uygulama ise farklı bir öğrenci grubuyla, 15 birinci sınıf, 16 ikinci
sınıf ve 19 üçüncü sınıf öğrencisinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Tasarım
sürecinde öğretim teknolojileri, sınıf eğitimi ve beden eğitimi alanlarından
uzman görüşleri alınmış; değerlendirme aşamasında üç beden eğitimi, iki sınıf
eğitimi ve üç öğretim teknolojileri uzmanının görüşlerinden yararlanılmıştır.
Veri toplama araçları olarak uzman değerlendirme formları ve sporun fiziksel,
psikolojik ve sosyal etkilerine yönelik 27 maddelik öğrenci farkındalık anketi
kullanılmıştır. Nitel veriler içerik analiziyle, nicel veriler betimsel
istatistiklerle çözümlenmiştir. Bulgular, öğrencilerin başlangıçta sporun
yararlarına ilişkin farkındalıklarının orta düzeyde olduğunu göstermiştir. Bu
sonuç, materyallerin özellikle daha az yorulma, doğru nefes alma, duruş, stres,
duygu farkındalığı, empati, arkadaşlık ve iletişim boyutlarına odaklanmasını
gerektirmiştir. Uzman değerlendirmeleri, materyallerin kazanımlarla uyumlu,
ilgi çekici, öğrenci düzeyine uygun ve pedagojik açıdan işlevsel olduğunu;
ancak görsel karmaşıklık, küçük punto, seslendirme niteliği, teknik kalite ve
etkileşim açısından geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Pilot uygulama
sonrasında öğrencilerin maddelerin büyük çoğunluğunda daha yüksek puanlar
aldığı belirlenmiş, özellikle fiziksel, duyuşsal ve sosyal kazanımlara yönelik
farkındalıklarının arttığı görülmüştür. Sonuç olarak, kuramsal temellere dayalı
olarak geliştirilen dijital öykü ve infografiklerin ilkokul öğrencilerinin spor
farkındalığını desteklemede etkili olduğu; sonraki çalışmalarda materyallerin
etkileşimli öğelerle zenginleştirilmesi, sınıf içi kullanıma uygun yatay
formatlarının hazırlanması ve kontrol gruplu deneysel desenlerle uzun dönemli
etkilerinin incelenmesi önerilmektedir.