KREDİ ZARAR KARŞILIK MODELİNİN BANKA İFLAS RİSKİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRK MEVDUAT BANKALARI ÖRNEĞİ

Küçükergüler K.

International Rize Trade Economy Congress & Summit, Rize, Türkiye, 22 - 23 Ekim 2025, ss.35-36, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Rize
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.35-36
  • Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

 TMS 39: Finansal Araçlar Muhasebeleştirme ve Ölçme standardının önerdiği “Gerçekleşen Kredi Zarar (GKZ)” modelinin zarar gerçekleştiğinde karşılık kaydedilmesi yaklaşımı, bankaların batık kredilerinden kaynaklanan 2008 küresel finansal krizinin sebepleri arasında gösterilmiştir. GKZ modelinde değer düşüklüğü zararlarının, varlığın ilk muhasebeleştirilmesinden sonra gerçekleşen bir olaydan (bir zarar olayı) kaynaklanan nesnel bir kanıtın olması durumunda yalnızca bilanço tarihi itibariyle tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir. Standartla ilgili “çok az ve çok geç” karşılık ayrılmasına neden olduğu gerekçesiyle yapılan eleştiriler üzerine Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB), TMS 39 standardı yerine TFRS 9: Finansal Araçlar Standardını yayınlamış ve 2018 yılından itibaren uygulanmaya başlanmıştır. TFRS 9 standardı ile birlikte kredi zararlarına karşılık hesaplamalarında beklenen kredi zararları modeli (BKZ) kullanılmaya başlanmıştır. BKZ modeli tahminleri geçmiş veriler, mevcut koşullar, gelecekteki olaylar ve makroekonomik koşulların desteklenebilir tahminleri de dahil tüm ilgili bilgileri içermektedir ve kredi alacakları üç aşamaya ayrıldıktan sonra aşamanın riskine göre zarar karşılığı tahmin edilip kaydedilmektedir. TMS 39’un geriye dönük, geç ve ani zarar karşılığı kaydedilmesine neden olan GKZ modeli bankaların sermayesinde hızlı aşınmalara sebep olarak finansal açıdan daha kırılgan olmalarına zemin hazırlamaktadır. TFRS 9 standardında benimsenen BKZ modelinin kademeli yaklaşımı ile kredi zarar karşılıklarının ani bir şekilde artması önlenerek, bankaların sermayesinde hızlı aşınmaların engellenebileceği ve bankaların finansal açıdan kırılganlıklarının azalacağı beklenmektedir. Çalışmanın amacı, bankaların iflas riskinin kredi zarar karşılıklarına olan duyarlılığını TMS 39 ve TFRS 9 uygulama dönemlerini baz alarak incelemektir. Bu ilişkiyi analiz etmek için Panel Veri Analiz yöntemini kullanarak tasarlayacağım modelde iflas riski, banka Z-Skorlarıyla bağımlı değişken olarak modele dahil edilecektir. Kredi zarar karşılıkları ile Z- Skor arasında her iki standart uygulama döneminde negatif bir ilişki beklenmekte, ancak TFRS 9 döneminde bu ilişkinin zayıflayacağı tahmin edilmektedir.

Anahtar Kelimeler: TMS 39, TFRS 9, Kredi Zarar Karşılığı, Z-Skor.

 The "Incurred Credit Loss (ICL)" model, proposed by IAS 39: Financial Instruments Recognition and Measurement, has been cited as one of the causes of the 2008 global financial crisis stemming from bank bad loans. Under the ICL model, impairment losses should only be recognized as of the balance sheet date if there is objective evidence of an event occurring after the asset's initial recognition (a loss event). Following criticism that the standard resulted in "too little, too late" provisions, the International Accounting Standards Board (IASB) issued IFRS 9: Financial Instruments Standard, replacing IAS 39, and its implementation began in 2018. With IFRS 9, the expected credit loss model (ECL) was introduced in calculating allowances for credit losses. The ECL model estimates incorporate all relevant information, including historical data, current conditions, future events, and supportable estimates of macroeconomic conditions. After dividing loan receivables into three stages, the loss allowance is estimated and recorded based on the risk of each stage. The ECL model, which leads to the retroactive, delayed, and immediate loss allowance recording in IAS 39, leads to rapid depreciation of banks' capital, leading to increased financial fragility. The gradual approach of the ECL model adopted in IFRS 9 is expected to prevent sudden increases in loan loss provisions, thus preventing rapid depreciation in banks' capital and reducing their financial fragility. The purpose of this study is to examine the sensitivity of banks' bankruptcy risk to loan loss provisions based on the implementation periods of IAS 39 and IFRS 9. To analyze this relationship, I will design a model using Panel Data Analysis, in which bankruptcy risk will be included as a dependent variable along with bank Z-Scores. A negative relationship is expected between loan loss provisions and Z-Scores in both implementation periods, but this relationship is expected to weaken in the IFRS 9 period. Keywords: IAS 39, IFRS 9, Credit Loss Provision, Z-Score.