Yükseköğretim Kalite Yönetimi İçin İnsan-Yapay Zeka İşbirliğine Dayalı Karar Destek Çerçevesi: PUKO Tabanlı Tasarım Yaklaşımı


Boyraz A., Canvar Kahveci T., Yurtay Y., Göksu A.

2. THEQC Uluslararası Kalite Güvencesi ve Akreditasyon Konferansı, İstanbul, Türkiye, 14 - 15 Ağustos 2026, ss.1-2, (Özet Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.1-2
  • Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Yükseköğretim kurumları stratejik planlama, performans izleme, risk yönetimi ve sürekli iyileştirme süreçlerini kapsayan kalite güvence sistemleri aracılığıyla ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artırmayı hedeflemektedir. Mevcut kalite yönetim bilgi sistemlerinde süreçleri büyük ölçüde veri girişine dayalı, modüler bilgi sistemleri üzerinden yürütülen ve sınırlı analitik kapasiteye sahip mimaride karşımıza çıkmaktadır. Veri ve modül entegrasyonunun yetersiz olması, karar alma süreçlerinin gecikmesine, risk ve fırsatların zamanında tespit edilememesine ve kurumsal performansın etkin şekilde izlenememesine neden olmaktadır. Bu durum, yükseköğretim kurumların stratejik yönetim kabiliyetini sınırlamakta ve dolaylı olarak ülkenin bilimsel, teknolojik ve ekonomik rekabet gücünü olumsuz etkilemektedir. Özel sektörde uzun süredir başarıyla kullanılan iş zekâsı çözümleri ve yapay zeka destekli karar destek sistemleri, eğitim bağlamında genelde öğrenme çıktıları, öğrenci memnuniyeti ve öğretim süreçlerinin iyileştirilmesine odaklanmıştır. Bu çalışmada ulusal ve uluslararası eğitim kurumlarında kullanılan mevcut kalite yönetim sistemleri veri entegrasyonu, veri türü yönetimi, analitik yaklaşım, karar destek yeteneği, yapay zekâ kullanımı, otomasyon ve entegrasyon seviyesi, kullanıcı etkileşimi, veri güvenliği, açıklanabilirlik, uyarlanabilirlik, insan–yapay zeka işbirliği kriterlerine göre detaylı olarak incelenmiştir. Kurumsal düzeyde kalite odaklı yapay zeka destekli karar destek çalışmaları sınırlı olmakla birlikte, kalite süreçlerinin temelinde yer alan PUKÖ çevrimini destekleyen, kaynağa dayalı karar üretme yeteneğine sahip, insan denetimli onay akışları içeren karar destek sistemleri için metodolojik çerçevelerde eksiklikler mevcuttur. Bu çalışma ile yükseköğretim kalite yönetimi için insan-yapay zeka işbirliğine dayalı karar destek çerçevesi PUKÖ yaklaşımı temel alınarak tasarlanmaktadır.