ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN ANTARKTİKA İLE İLGİLİ BİLİŞSEL YAPILARININ BELİRLENMESİ: ANTARKTİKA DENİLİNCE AKLINIZA NE GELİYOR?


Creative Commons License

Ursavaş N. , Kandemir R.

5. Ulusal Kutup Bilimleri Çalıştayı, Kocaeli, Turkey, 30 November - 01 December 2021, pp.1

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • City: Kocaeli
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.1

Abstract

Etkileri her geçen gün artarak fark edilen küresel ısınma ile birlikte Antarktika kavramı da

günlük yaşantımızda yerini almaya başlamıştır. Her gün yazılı, basılı veya görsel medya da

Antarktika ile bilgiler paylaşılmakta ve insanların bu kıta ile ilgili daha fazla bilgi sahibi

olunmaları beklenmektedir. Bu bilgiler doğru kaynaklardan elde edilmiş olsa dahi bireylerde

çeşitli yanılgıların oluşmasına neden olabilmektedir. Bireylerin belirgin bir konu ile ilgili

sahip oldukları bilişsel yapıların ortaya çıkarılmasında kullanılan en etkili tekniklerden biri

Kelime İlişkilendirme Testleri (KİT)’dir. KİT herhangi bir kavramla ilgili bireyin aklına gelen

ilk kelimeleri sıralaması olarak tanımlanabilir. Birey farkında olmasa da bilinçaltında o

kavramla ilgili en baskın bilgilerini öncelikli olarak ifade eder veya yazar. Yapılan çalışmalar

anlamsal bellekteki bilginin öğrenme ile doğru orantılı olduğunu, dolayısıyla öğrenilen

bilgilerin hızlı bir şekilde ortaya çıkacağını göstermektedir. Bu çalışmada da ortaokul

öğrencilerinin Antarktika ile ilgili bilişsel yapılarını ortaya çıkarmak amacıyla KİT’den

faydalanılmıştır. Çalışmaya üç farklı devlet orta okulunun 5, 6, 7 ve 8. sınıflarında okuyan

281 öğrenci gönüllü olarak katılmıştır. Öğrencilerin %57,65’i kız (n:162) %42,34’ü erkektir

(n:119). KİT’den elde edilen veriler frekans analizine tabi tutularak cinsiyete göre tablolar

oluşturulmuştur. Antarktika ile ilişkilendirilen kelimelerin ilişki düzeylerini belirlemek için

Kesme Noktası tekniği kullanılmıştır. Verilerin analizinden elde edilen bulgulara göre her iki

cinsiyette frekansı en yüksek kelimenin “soğuk” (Kız f :74; Erkek f :35) olduğu belirlenmiştir.

Soğuk kelimesini “kutup ayısı” (Kız f :67; Erkek f :33) takip etmiştir. Kız öğrenciler üçüncü

olarak “penguen” (f:54) kelimesine yer verirken erkeklerde “buz” (f:30) kelimesi daha fazla

tekrarlanmıştır. Kızlarda bu kelimeleri kıta (f:48), buzul (f:46), kar (f:36), İglo (f:19);

erkeklerde ise penguen (f:21), buzul (f:21), su (f:19), kıta (f:18) takip etmiştir. Frekansı daha

düşük olan kelimelerde ise Kuzey kutbunun özelliklerini taşıyan kelimelerin sayıca fazla

olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda öğrencilerin Antarktika’yı soğukla

ilişkilendirdikleri, Antarktika’nın bilimsel özelliklerine vurgu yapan kelimelerin daha az

sayıda olduğu, özellikle kutup ayısı ve Iglo gibi kuzey kutbuna ait özelliklerin frekans

sayılarının yüksek olması öğrencilerin Antarktika’yı Kuzey kutbu ile karıştırdıkları sonucunu

ortaya koymaktadır. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar neticesinde öğrencilerin Antarktika

ile ilgili bilişsel yapılarının geliştirilmesinde her iki kutbun karşılaştırmalı öğretimi önerilir.