Erhan Bener’in Oyuncu Romanında Aile ve Aile Fertlerinin İlişkileri

Creative Commons License

ATACIK D. A., SAFİ İ.

Journal of literature and humanities, sa.77, ss.270-284, 2026 (TRDizin)

Özet

Erhan Bener, edebiyatın farklı türlerinde eserler vermiş, özellikle romancılığıyla öne çıkmış bir yazardır. İlk romanını 1952 yılında yayımlayan Bener, 78 yıllık ömründe yirmi altı roman kaleme almıştır. Bener’in romanlarında, dönemin toplumsal sorunlarının yanı sıra bireylerin aile içi ilişkileri, iç dünyaları, çelişkileri, yalnızlıkları ve varoluşsal bunalımları önemli bir yer tutar. Bener’in 1981 yılında yayımlanan Oyuncu adlı romanı, 1930’lardan 1980’lere uzanan süreçte Cumhuriyet ideolojisinin sekülerleştirici etkisi altında şekillenen yazar Kerim Turgut’un ailesi, akrabalık ilişkileri ve çevresindeki insanlarla yaşadığı hesaplaşmaları konu edinir. Romanda Erhan Bener, aileyi yalnızca bireylerin bir arada yaşadığı bir yapı olarak değil; bireysel özgürlük arayışı ile toplumsal sorumlulukların çatıştığı çok katmanlı bir ilişki alanı olarak ele almıştır. Kerim Turgut’un ailesi üzerinden çocuk–ebeveyn çatışmaları, kuşaklar arası süreklilik ve kopuş, evlilikte sadakat ve özgürlük gerilimi, aldatma ve boşanma düşüncesi gibi temalar değerlendirilmiştir Erhan Bener’in romanları üzerine yapılan çalışmalarda genellikle birey, yalnızlık, yabancılaşma ve entelektüel bunalım temalarının öne çıktığı; ancak Oyuncu romanında aile kurumunun ideolojik ve toplumsal dönüşümlerle ilişkisi bağlamında ele alınışının sınırlı ölçüde incelendiği görülmektedir. Bu durum, söz konusu romanın aile kavramı açısından değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, Cumhuriyet dönemi Türk romanında aile, birey ve toplum ilişkilerinin dönüşümünü yansıtan önemli bir anlatı örneği sunan Erhan Bener’in Oyuncu adlı romanında “aile” kavramının ele alınış şekli incelenmiş ve romandaki karakterlerin toplumsal ve bireysel konumları doğrultusunda aileye yönelik yaklaşımları analiz edilmiştir.
Erhan Bener is a writer who produced works in different literary genres and is particularly known for his novels. Having published his first novel in 1952, Bener wrote twenty-six novels during his seventy-eight-year life. In his novels, alongside the social problems of the period, the inner worlds of individuals, family relationships, contradictions, loneliness, and existential crises occupy an important place. Bener’s novel Oyuncu, published in 1981, focuses on the confrontations experienced by the writer Kerim Turgut with his family, relatives, and the people around him within the process extending from the 1930s to the 1980s, a period shaped by the secularizing influence of Republican ideology. In the novel, Bener approaches the family not merely as a structure in which individuals live together, but as a multilayered field of relationships where the search for individual freedom conflicts with social responsibilities. Through the family of Kerim Turgut, themes such as child–parent conflicts, continuity and rupture between generations, the tension between loyalty and freedom in marriage, as well as adultery and the idea of divorce are examined. Studies on Bener’s novels generally emphasize themes such as the individual, loneliness, alienation, and intellectual crisis; however, it is observed that the treatment of the institution of family in the novel Oyuncu—particularly in relation to ideological and social transformations—has been examined only to a limited extent. This situation makes it necessary to evaluate the novel in terms of the concept of family. This study examines how the concept of “family” is addressed in Bener’s novel Oyuncu, which presents an important narrative example reflecting the transformation of the relationships between family, individual, and society in the Turkish novel of the Republican period. In this context, the approaches of the characters in the novel toward family are analyzed in line with their social and individual positions.